روزهای افسر قلم به دوش

گزارش دیدار با ابراهیم یونسی نویسنده و مترجم پیشکسوت

فیض اله پیری:هنگامی برای دیداری کوتاه ، میعاد با ابراهیم یونسی نویسنده و مترجم پیشکسوت درعصری سرد و خشن زمستانی تحقق یافت و خود را در میان کوچه  پس کوچه های عباس آباد تهران یافتم ، همه لحظات نخستین دیدارم درهفت سال پیش با این افسر قلم به دوش در ذهنم تکرار شد؛ آنجا که ابراهیم یونسی در طبقه سوم آپارتمانی در مقابلم ظاهر شد و در آنی« زمستان بی بهار» ش را برای سومین بار کردم. دانه های درشت و کشیده باران از آسمان خشمگین فرود می آمد، شلاق گون بر دیوار و شیشه پنجره سیلی می نواخت و پیری دنیا دیده با سخنانش مرا به دنیایی دیگر می برد. اما واقعیت دیدار اخیر نه آن گونه بود که انتظار داشتم. در باز شد و خبری از یونسی نبود. پیرمرد نیم خفته و نیم هشیار در رختخواب غنوده بود. چهره ای تکیده و نسبتا رنگ پریده در بستر و گویی  شکفته از دیدار همولایتی هایش. از رختخواب بلند می شود و همسرش را چون پروانه ای در کنار خود می بینید و سه نفر خیره به خود که به عیادتش آمده اند و احوالش را می پرسند: من ، دکتر جلال جلالی زاده  نماینده پیشین کردستان در  مجلس ششم و سامان عباسی، عکاس باشی مترصد با صدای شصتی دوربینش.

یونسی از وضعیت هنر در کردستان می پرسد: موزه کردستان را کجا ساخته اند؟ اوضاع فرهنگ و هنر چگونه است؟ سپس سراغ استادان « عبدالحمید نعمتیان» نازک کار نامی و دوست قدیمی  و « محی الدین حق شناس» شاعر مردم شناس  سنندجی را می گیرد که چون اند؟( به من بگوئید احوال گل به بلبل داستان سرا را )

گذشته های دور، بلکه برخی رویدادهای دیروزین را نیز به خاطر نمی آورد؛ نه دیدارهای گذشته، نه گفتگوهایی که با او داشتم و نه آخرین کتابی که ترجمه کرده است. با این حال هنوز کنجکاو و نسبتا هشیار؛ چنانکه گاهی گفتگوهای دو گانه اطرافیان را به پرسش می گرفت. عکس قاب گرفته مجسمه  یونسی را که استاد « هادی ضیاءالدینی» نقاش و مجسمه ساز سنندجی در قالب پروژه مشاهیر کرد ساخته، به او هدیه می کنیم. شوق سپاس در چهره اش نمایان و همانجا با استاد مجسمه ساز تماس تلفنی حاصل می شود و یونسی متشکر از استاد مجسمه ساز:« خیلی متشکرم. خیلی ممنون. دست شما درد نکند. . . »

پرسشهای ما از امروز و دیروز - با احتیاط - ادامه پیدا می کند، مبادا که خسته  شده باشد. از خاطرات و واقعیتهای زندگی ، سوارکاری را دوست دارد:« بهترین سوارکار ارتش بودم، اما بعد از قطع یکی از پاهایم ادامه ندادم . . . ». جلالی زاده شعری کردی برایش می خواند و یونسی متعاقب می گوید:« این شعر "حاجی قادر کویی" است». بحث را پی می گیرد و ناراحت می شود که چرا « بعد از 70 سال هنوز دیوان کامل "شیخ رضا طالبانی" چاپ نشده است»؟!

یونسی دیگر در اتاق کارش نیست و قلم و کاغذ را تعطیل کرده، کتابخانه و قلم را با عکسهایی از نویسندگان بزرگ چون "محمود دولت آبادی" و " احمد محمد" و اقربای نسبی تنها گذاشته و رها کرده ؛ اتاقی که روزگاری یونسی در آن میزبان بزرگان ادب دوست و سیاستمدارانی از نماینده مجلس گرفته تا رئیس جمهوربوده است.  

یونسی را در تهران معمولا با نام مترجم و (نگاه شمال – جنوبی) "قصه نویس بومی "می شناسند. در کردستان  او را نخستین استاندار کردستان و نویسنده ای که از کردها نوشته است می شناسند و شهرتش نزد سیاسیون بیشتر به خاطر فعالیتهای اجرایی در سمت استاندار کردستان و نیز فعالیت در قبل از انقلاب است. اما یونسی ترکیبی از همه اینهاست؛ نویسنده، مترجم، منتقد و خاص منتقد رفتار سیاسی رهبران کرد و البته دکترای اقتصاد در سوربون فرانسه. به سال 1305 در شهرمرزی بانه تولد یافت و سال 24 وارد دانشکده افسری شد. یونسی در جریان شکست کودتا علیه رژیم شاه حکم اعدام،اما به خاطر داشتن یک پا، درجه ای تخفیف گرفت و به او زندان ابد دادند و سرانجام بعد از 7-8 سال آزاد شد و نویسندگی را جدی تر پی گرفت. یونسی 85 ساله بیش از 80 اثر در زمینه  رمان( که عمدتا موضوع کردستان دارند)، ترجمه رمان، تاریخ، تئوری داستان وادبیات قاره ها منتشر کرده و بیشتر عقاید خود را در رمانها و مقدمه ترجمه هایش بیان کرده است. از ترجمه های او می توان به رمانهای« جود گمنام» ، « تس دور برویل» و« به دور از مردم شوریده» ( از آثار تامس هاردی) ، « آرزوهای بزرگ» (چارلز دیکنز)، « تاریخ معاصر کردها» ( مک داوال) و « اسپارتاکوس» اشاره کرد. « زمستان بی بهار»( بیوگرافی نویسنده)، « دعا برای آرمن» ، « دلداده ها» و رمان مشهور وبس تأثیرگذار و دردناک « مادرم دوباره گریست» از جمله داستانهایی است که از قلم او تراوش کرده اند. یونسی  موفقیت خود را مدیون همسر مهربان خود می داند که به گفته خودش بار آثار او را  خوانده و نقد کرده است:« .. والله».

 عجمیان، بیشتر از بومیان، این نویسنده و مترجم پیر را می  شناسند و تکریم کرده اند. گرچه همواره از دست ممیزی می نالیده و برهمین اساس دیدار اخیر مسئولان وزارت ارشاد نیز اندکی برایش سوال برانگیز است ، اما متواضعانه و به دور از جنجال و هیاهو« در نیستی کوفت تا هست شد».

تکریم یونسی، امروز ضروری و فردا خیلی دیر است. نصب مجسمه این نویسنده شهیر در کردستان- بلکه تهران- ، برگزاری جایزه ادبی از جمله جشنواره داستان نویسی مشهور زادگاهش ونامیدن اماکن عمومی به نام او کمترین حق این خادم ملک و میهن است.

 در زادگاه یونسی نه برنامه ای به یاد او برپا شده  و نه  جا و مکانی به نام اوست. او بیمار و برای بازیابی سلامتی اش به شدت نیازمند دمیدن دو باره روح زندگی زادگاه و آب و هوای  بانه در کالبدش است. بی مناسبت نبود در خلال گفتگوها، همسر یونسی، لبخند نویسنده پیر را تشدید کرد وگفت: « یونسی! همشهریهایت را دیدی، شارژ شدی»! دعا برای ابراهیم، نیاز امروز نویسنده« دعا برای آرمن» است، بویژه وقتی مطمئن سوی در جریان دیدار ما، یونسی  علیرغم چند بار قلم به دست گرفتن، حتی نتوانست کتابی را برای یکی اقربای نسبی امضا کند. این است روزگار حزین نویسنده و مترجم بی ادعا.

منبع: روزنامه روزگار / شماره 1600/ تاریخ 11/10/1390

خطوط برجسته در گزارش روزنامه حذف شده است

 ....................................................................................................

روزنوشت ضمیمه:عصر روزجمعه بالاخره رفتم ابراهیم یونسی را دیدم، به اتفاق آقای دکتر جلالی‌زاده و یکی از دوستان عکاس؛ به سختی اجازه دادند، چون بیمار بود و نا خوش احوال. از روزهایش پرسیدم. خیلی مسائل از جمله دیدارهای گذشته و آخرین کتابی را ترجمه کرده بود به یاد نمی آورد. گفتم چه عجب وزارت ارشاد یاد شما افتاده و به دیدنتان آمده اند؟! برای خودش هم سوال بود.

همه بدانند که او به آب و هوای طبیعت بانه شهر زادگاهش در کردستان نیاز دارد، اما او حتی به این مسئله هم محتاط است یونسی حرفهای زیادی برا گفتن دارد و هنوز در کتابهایش «اندوه دل نگفته است الا یک از هزاران». امیدوارم کسی پیدا شود و او را به بانه بیاورد. همسرش چون شمع اطراف او بود. دست آخر هم کاک آزاد پسرش و عروسش آمدند.

کاک هادی ضیاءالدینی مجسمه‌اش را ساخته و عکس او را به یونسی دادیم. خیلی خوشحال شد. همانجا با استاد مجسمه ساز تماس تلفنی حاصل شد و یونسی از کاک هادی تشکر کرد. همسرش می گفت: یونسی همشهریهایت را دیدی شار‍ژ شدی! همینطور بود. کمی شکفت!.

دوکتاب به من دادند که به عموزاده یونسی بدهم اما او حتی نوتوانست آنها را امضا کند. این است حال و روز نویسنده و مترجم شهیر ایران.

بارها به دانشگاه کردستان و دیگران دولتی و مردمی برای برگزاری مراسمی پیشنهاد کردم اما هنوز عملیاتی نشده است. تکریم یونسی امروز لازم و فردا خیلی دیر است!

این اثر را در سایت صفامنش می توانید دانلود کنید

http://safamanesh.com/

گزارش گفتگویی با نقاش کرد استاد »مصطفی شیرزاد«

 فیض اله پیری:»"همه امیدهای من در نقاشی خلاصه می‌شود و تا لحظه‌ای که زنده بمانم، دوست دارم هنر نقاشی را ادامه دهم«". این گفته یکی از پیشکسوتان سنت پسند نقاشی کرد است که سالهاست در کنج خانه‌اش به دور از هیاهوی زندگی شهری، عاشقانه به کار خود ادامه می‌دهد و در عصری که همگان با بهانه و بی‌بهانه از زندگی گله‌مند هستند، می‌گوید: »"خوب خوبم، اوضاع رو به راه است"«.
استاد "مصطفی شیرزاد" را اهالی هنر به خوبی می‌شناسند، نقاش نازک خیال و هنرمند سنت گرا که فرهنگ و زندگی جامعه خویش را در قالب تابلوهای نقاشی تجسم کرده است، نقاشی رئالیسم و به غایت ناتورالیسم. برای شناخت و بلکه بازشناسی این هنرمند 70 ساله باید گذشته‌های نقاشی کردستان و از جمله استاد »"عبداله خان ناهید"« را دیگربار یادآوری کرد. از این استاد به مثابه نخستین نقاش کلاسیک منطقه کردستان یاد می‌شود. هنگامی که ناهید در 84 سالگی دعوت حق را لبیک گفت، شیرزاد بیشتر از چهار سال سن نداشت.

عبداله خان این هنر را به »"فیض اله خان«" برادرش که 12 سال از او کوچکتر بود، منتقل کرد و فیض اله خان نخستین استاد مصطفی شیرزاد محسوب می‌شود.
عبداله خان با »"آشتیانی"« که شاگرد استاد »"کمال الملک"« نقاش نامی ایرانی بود، حشر و نشر می‌کرد. آنگونه که شیرزاد برای سیروان بازگو می‌کند، چهار تابلو از عبداله خان ناهید نقاش نامی کرد، اینک در کنار تابلوهای کمال الملک در مجلس شورای اسلامی نگهداری می‌شود. او این نکته تاریخی را به نقل از »"احمد قاضی"« پژوهشگر مهابادی که همسرش خواهرزاده فیض اله خان است، روایت می‌کند. فیض اله خان پسرعموی مادر و پدر استاد شیرزاد »"حسین شیرزاد"« است که در کودکی استعداد مصطفی را کشف کرد.
شیرزاد امروز تنها خاطرات غبار گرفته‌ای از آن دوران دارد و می‌گوید: »"نقاشی در پنج سالگی در من تولد یافت. خطوطی بدون هدف می‌کشیدم و در اثر تکرار، این خطوط شکل‌های خاصی به خود گرفت. ماموستا فیض اله خان از هفت سالگی استعداد مرا شناخت و تحت آموزش خودش گرفت".«
شیرزاد، نقاشی‌را جدی‌تر پی می‌گیرد و به علت انتقال پدرش در سال 1328 به تبریز کوچ می‌کند به دنبال آنکه فیض اله خان ناهید بعد از دو دوره نمایندگی مردم سقز در مجلس شورای ملی فراغت می‌یابد و به زادگاه خود باز می‌گردد، شیرزاد نیز در فصول تابستان به سقز می‌آید و آموزش نقاشی را در روستای »قوله بلاغی« -مابین سقز و بوکان- پی می‌گیرد. رشد چشمگیر استاد شیرزاد در زمینه نقاشی، به گونه‌ای است که در سال 1338 در بین دانش‌آموزان آذربایجان شرقی و غربی رتبه اول و سال بعد نیز در استان آذربایجان غربی نیز رتبه اول را به دست آورد. در اردوی سراسری رامسر نیز در همان سال رتبه سوم کشور را کسب کرد و به گفته خودش نقشی مهم در پیشرفت او داشت.
یک سال بعد از استخدام در کارخانه قند پیرانشهر و انتقالش به سازمان اقتصاد و دارایی، از طریق بورسیه به بلژیک رفت و فرصتی شد تا در آنجا با آثار نقاشان اروپایی همچون "»رامیرند"« و نیز سبکهای مختلف نقاشی آشنا شود؛ اما خود سبک های رئالیسم، ناتورالیسم و رمانتیسم را می‌پسندد و این سبکها را برای انتقال اندیشه‌های بومی نگاری مناسب می‌بیند.
استاد که سال 48 با دختر عمویش ازدواج کرده بود، سال 1354 به اداره فرهنگ و هنر مهاباد منتقل و کارشناس نقاشی و مجسمه‌سازی شد. او در این مدت همچنین در شهرهای ارومیه و مهاباد نقاشی و طراحی را تدریس می‌کرد.
او مدتی کوتاه هنر آواز و تئاتر را نیز دنبال کرد که نتیجه آن آشنایی و همنشینی با استادانی چون »"سید رحیم قریشی"«، »"محمد ماملی"«، »"عزیز شاهرخ"« و »"محمد ناهید"« و دیگران بود.
وی در سال 1362 سرانجام به بوکان بازگشت و مدت 17 سال ریاست اداره دخانیات این شهر را عهده دار بود و در سال 1379 بازنشسته شد. در تمام سالهای کاری و به ویژه بعد از فراغت از کار، نقاشی را چون بخشی و بلکه عین زندگی پنداشته و آن گونه که برای سیروان می‌گوید، دوست دارد تا آخرین لحظه عمر نقاشی را دنبال کند.
نقاشی‌های او بازتاب زندگی جامعه کردنشین است و زندگی اولیه، فرهنگ مردم‌شناسی و جامعه پیرامونش را به تصویر کشیده است.
شیرزاد را باید یکی از فعال‌ترین استادان مناطق کردنشین دانست که شیوه آموزش کودکان را به صورت جدی پیگیری کرده و طبقه همکف خانه‌اش را نیز به همین کار اختصاص داده است.
می‌گوید از کنجکاوی و استعداد شاگردانش لذت می‌برد و اینک که به سن کهولت رسیده، چند نفر از شاگردانش که به مرحله استادی رسیده‌اند، کلاسها را با نظارت خود اداره می‌کنند.
از شاگردانش حداقل شهریه را می‌گیرد و به ویژه افراد بی‌بضاعت از پرداخت آن معاف هستند. در احوالپرسی نخست از »"ضیاءالدینی‌"ها« (هادی و مهدی) و »"فردین صادق ایوبی"« می‌پرسد و آنان را نقاشان صاحب سبک کردستان می‌داند.
او در گفتگو با سیروان این نکته را نیز مورد تاکید قرار می دهد: »به نسل جدید نقاشان کرد امیدوارم«
استاد که روزگاری با ماموستا »"هه‌ژار«"، »"هیمن"«، »"محمد نوری«" (عطری) و »"عباس حقیقی"« نشست و برخاست داشته، عکسها و خاطراتی از آن دوران دارد که برایش ماندگار و شیرین است.
می‌گوید: »"روزی ماموستا هه‌ژار به خانه ما آمد. وقتی تابلوها را دید، گفت: همسرت را صدا بزن. به همسرم گفت: این خانه بهشت است، چون تمام فرهنگ کردی در تابلوهای آن منعکس شده است.
گفتم: استاد منزل و آثار هنری پیشکش. گفت: این نقاشی‌ها قیمت ندارد. به هنگام خداحافظی بدون اینکه متوجه شود، تابلویی را در میان وسایلش گذاشتم. بعدها گفت: تو بزرگترین هدیه را به من دادی«."
شیرزاد می‌گوید: »"وقتی به خانه ماموستا هه‌ژار در کرج رفتم، دیدم تابلو را در خانه‌اش آویزان کرده و می‌گوید: دوست دارم این تابلو همیشه روبرویم باشد"«.
شاگردان استاد شیرزاد که بسیاری از آنها به مرحله استادی رسیده‌اند، بزرگترین افتخار او هستند. چنانکه خود می‌گوید به این شاگردها خوشبین و دلخوشم. عمده کلاسهای او اینک در فصل تابستان برگزار می‌شود و استاد این روزها به دنبال آن است که سلسله نمایشگاههایی در داخل و خارج برگزار کند.
یکی از شاگردان او که 9 سال دارد، اخیرا به موفقیت‌های چشمگیری دست یافته که بهانه‌ای شد تا شبکه دوم تلویزیون ایران به دیدار استاد شیرزاد برود. به علاوه این اواخر فیلمی با موضوع استاد شیرزاد تهیه شد که حدود 50 بار از شبکه‌های مختلف تلویزیونی بازپخش شد.
شیرزاد می‌گوید: هنرمندان واقعی به واسطه اینکه دردهای جامعه را در آثار خود منعکس می‌کنند، دردمند هستند و هیچگاه زندگی شیرینی نداشته‌اند؛ اما این دردها از نظر استاد شیرزاد دردهایی آشنا هستند؛ دردهایی لذت بخش و شیرین.

منبع:http://www.sirwanweekly.com/Default.aspx?TabId=58&nid=17486

سایت استاد شیرزادhttp://www.shirzadart.com/

گزارش سیروان از پتانسیلها ومشکلات فیلمسازی در کردستان

فیض اله پیری:فیلم و سینما را باید سوغات جهان مدرن به جوامع سنتی دانست، سوغاتی که روزگاری تنها ابزار برای تفریح و سرگرمی بود؛ اما گذشت زمان آن را به پدیده‌ای تبدیل کرد که رشد و ترقی آن اینک یکی از شاخص های توسعه فرهنگی در جامعه‌ است. این هنر آنچنان با گردش سرمایه و البته تولید سرمایه گره خورده است که اصطلاح »صنعت سینما« حداقل تعریفی است که برای آن می‌توان داشت. امروز سینما در کنار برآورده کردن نیازهای سرگرم کننده مخاطبان خود، ابزاری تاثیر گذار است برای انتقال فکر، اندیشه و مفاهیم ارزشی تولید کنندگان آن. در یک جمله باید گفت در جهان امروز ما سینما ابزاری قوی است دست کم برای تفسیر جهان -ونه تغییر جهان- و از این رهگذر است که اهرمی تعیین کننده به شمار می‌رود برای تحمیل اراده تولید کنندگان آن بر مخاطبان بی شمار خود.

سینما در کردستان: سینما در ایران اگرچه عمری بیشتر از یک قرن دارد، اما سابقه آن در کردستان به اندکی بیش از 50 سال برمی‌گردد. حکایت سینما در کردستان حکایت تلخ و شیرینی است ، از پتانسیلها ، حضور هنرمندان این عرصه در آوردگاه های جهانی ، درد دلها و چشم انداز این هنر مدرن در این منطقه شاید از این رهگذر بتوان همه را به این مهم فرا خواند که توسعه سینما و فیلم سازی در کردستان راهی است برای حفظ هویت تاریخی مردم و ایجاد وحدت ملیدر کشور با بیان اندیشه های ناب انسان دوستی که در کردستان شهره عام و خاص است .  . .

فیض اله پیری: از زمانی که نخستین ماشین چاپ توسط مرحوم »ایرج علاقبند بهرامی« به کردستان آمد، 76 سال می گذرد؛ هردم رویایی و هر سال آرزویی نوآورانه این صنعت نحیف و نوپا را انتظار می کشد، اما دریغ از برآورد شدن انتظارات، آن گونه که اهالی این صنعت می خواهند. . . .

http://sharghnewspaper.ir/News/90/03/19/8724.html

گزارشی دیگر از میراث فرهنگی کردستان در روزنامه روزگار

http://roozegardaily.com/pdf/90-06-06/08.pdf

 گزارش تحلیلی - تاریخی سیروان از تپه باستانی زاگرس در سنندج

سپیده دم 14 آبان ماه سال 87، هنگامی که یک راننده ناشناخته برای کار روزانه در طرح راهسازی محور سنندج به روستای حسن آباد خود را آماده می کرد، هیچ کس خبر از آن نداشت که آن روز کشفی مهم در یک تپه باستانی در کنار شهرک زاگرس به دست می آید که رسانه های داخلی و خارجی را درمی نوردد و شوکی عمیق به روایت های سطحی از تاریخ منطقه وارد می کند. انتشار کشف یک گورستان قدیمی سه هزار ساله در زاگرس همان و تکاپوی رسانه ای و پخش شایعه در سطح داخل و خارج همان.

فیض اله پیری:درد و دریغ که روزنامه نگار رفیع و آزاده «آزاد پرنیان» پرگرفت؛ در تصادفی دلخراش در جاده سرپل زهاب به قصرشیرین  ؛ به همین کوتاهی.

شرح دردآلودش را دیگران نوشته اند؛ اما آنچه در رثای او باید نوشت، حسرت و افسوس از کوچ ابدی روزنامه نگاری است که برای جامعه ای محروم، چراغی روشن و قلم به دستی متخلق به اخلاق و متعهد بود که می توانست دست کم در انعکاس آلام هم دیاری هایش آیینه ای باشد صیقل یافته و صاف. از آنجا که خود از طبقه ای محروم از میان مردمانی پاکدل برخاسته بود، دردهای آنان را می شناخت و نسبت به رسالت مطبوعاتی و اطلاع رسانی که برعهده داشت مسئولانه نیازهای شهر و دیارش را منعکس می کرد و در این راه بسی رنج برد و مرارت کشید.

از کودکی اش او و خانواده اش را که اهل درد و رنج و نان حلال بودند؛ می شناختم، چه آن هنگام که من نوجوانی خام و ناپخته بودم و به شوق آموزش زبان انگلیسی در کلاسهای مرحوم استاد احمدی ویسی( احمد رش) کوچه پس کوچه های کاههگلی را در میان گرد و خاک تابستان و گل و لای زمستان می پیمودم و آزاد، نوباوه ای بود که در کنار مدرسه زبان ما پرسه می زد تا وقتی که من قصد ورود به سال اول راهنمایی داشتم و تعطیلات تابستان هریک بساط دستفروشیمان را در دو گوشه شهر پهن می کردیم و چه این اواخر که می رفت روزنامه نگاری آبدیده و حرفه ای شود.

 فرزند بزرگ خانواده بود و عصای دست پدر و دیده مادر. نه تنها برای خانواده، که این سالها و ماههای اخیر، امید جامعه و در معادلات منطقه امیدآفرین بود. سالهای 83 به بعد تماسش با سیروان برقرار شد و پیش از آن استعدادش را در نشریات محلی منطقه شکوفا یافته بود. 12 سال روزنامه نگاری تجربی در هفته نامه ندای جامعه پیشه کرد و به گواه دوست و آشنا، در کارش صدق و شجاعت را در هم آمیخته و در رسالت مطبوعاتی خود اندکی سهل انگاری و تردید در انعکاس حقایق به خرج نداد. سیروان را الگوی مناسب برای روزنامه نگاری می دانست و هرازگاهی در دیدارهایمان، پرسش و تحلیل فراوان از الزامات حیات مطبوعات حرفه ای به میان می آمد. چنان پرشور و جنب و جوش سوژه ها را دنبال می کرد که انگار برای این شغل به دنیا آمده بود.

در میان اهل فضل و اندیشه جایگاهی والا داشت و بزرگان فهم و قدرت نیز برای او حساب ویژه باز کرده بودند.به حق روزنامه نگار خود ساخته ای بود و اگرچه تنها از طریق تجربه و اندک آموزش مقدماتی پای به این وادی گذاشته بود و من  و بی شک  دیگرانی که از او شناخت داشتند، به استعدادش برای توسعه منطقه امیدوار بودند، اما زودتر از آنچه که خانواده و نزدیکان و دوستانش فکر می کردند، دعوت حق را لبیک گفت و جان به جان افرین تسلیم کرد. 29 سال از بهارش نگذشته بود که به مرگ سلام کرد و زندگی را وداع گفت؛ عمری کوتاه اما پر محتوا و مفید برای جامعه - چون شمعی سوخته.

 مرگ اگرچه حق است اما مرگ روزنامه نگار دردش دو چندان است، چون تنها مرگ یک فرد نیست، بلکه، نوعی از مرگ شخصیتی است که جامعه ای از خدمات او بی بهره می شوند؛ از این زاویه مرگ او را به حقیقت مایه دریغ و افسوس است.هفته گذشته برای نگارنده این سطور، ایام خجسته ای نبود؛ به ویژه آن دم که من و همکاران کم و بیش از جزئیات مسئله ای باخبر شدیم که مرگ روزنامه نگار جوان را دردناک تر می نمایاند.او نیت ازدواج داشت و حتی با من در میان گذاشته بود که ناکام ماند، اما به جای وصل زمینی،آسمانی شد و از دیار به یار حقیقی رسید.

پرنیان همواره عاشق حرفه روزنامه نگاری بود و آن را مقدس می پنداشت. در آخرین تماسش عکسها و مطالبی از آیین افتتاح مسجدالنبی اهل سنت قصرشیرین به سیروان فرستاد؛ عکسهایی تاریخی از مسجدی که خود نخستین اذان محمدی را در آن طنین انداز کرد.

او در سالهای اخیر،  علاوه بر روزنامه نگاری، وبلاگ نویسی را نیز به تجربیات خود افزوده بود و وبلاگ «کوری زانیاری» را مدیریت می کرد. در این وبلاگ توسعه همه جانبه شهر و دیارش از اقتصاد و فرهنگ گرفته تا سیاست و اندیشه را پی می گرفت و سوژه های زیادی را در آن منتشر می کرد و  سرانجام مرگ خود او نیز سو‍ژه این سامانه مجازی ورسانه های دیگر شد.

خانواده پرنیان از نحوه رسیدگی اولیه پزشکی از جمله در بیمارستان شهدا سرپل زهاب سئوالات زیادی دارند، باشد که مسئولان امر در این زمینه پاسخگو باشند و امید که مرگ این روزنامه نگار جوان، تلنگری باشد برای تعریض و بهبود جاده ای که در این دیار به جاده مرگ شهره است .نیز به جاست شهرداری سرپل زهاب، خیابان یا مکانی عمومی به نام «آزاد پرنیان» ثبت کند که خدماتی در خور به روزنامه نگاری آن دیار کرد . روحش شاد

منبع بدون تغییر در هفته نامه سیروان شماره 644 شنبه اول مرداد:

http://sirwanweekly.com/Default.aspx?TabId=58&nid=16516

گزارشی از فعالیت انجمنهای ادبی در مناطق کردنشین

گزارش را در ادامه مطلب دنبال کنید

سازسازهای کردستان از ناسازی ها می گویند

 دیدار با محی الدین حق شناس خالق منظومه شاره که م سنه

آن هنرمند که تک درخت گردوی کوه آبیدر(‌تاقه دار) را با هزار آه وافسوس یادمی کند و نفرین می فرستد بر آن کس که آن را سوزاند، آن هنرمند که از « پل رحیم» و پل «چقلی چقان»‌و چاه«شله قیر» ‌سخن می گوید و از احوال آ« سید» ها پرسش فراوان دارد، آن مرد که «کانی سیده» ‌و نانواخانه « میمی مریم » ‌و « قوتاوخانه ( مدرسه) ملاحسن» را هنوز به یاد دارد و «عبه خادم» را می شناسد و «شب نشینی» ‌و نقالان قهوه خانه های شهر و چهره های آن پاتوق ها را به یاد دارد،‌اینک در کنار من نشسته است؛ سهل و ممتنع، هم بذله گو و هم کم سخن، و گاهی مات و فرورفته در سکوت و نگاهی به دور دستهای دور، گذشته های خاطره آفرین و نوستالژی از دست رفته. او کنار من نشسته است و من با پرسشهای فراوان که امکان طرح همه آنها نیست، در سکوتش فرو می روم تا شاید سخنی بگوید،‌کلمه ای تاریخ ساز.« خامش منشین خدارا... از عشق چیزی بگو».....

 نخستین بارحسین صفامنش هنرمند آینده دار و نوآورموسیقی کردی اواخر هفته گذشته به همراه گروه موسیقی ژوان در سنندج کنسرتی متشخص برگزار کرد تا دوستداران موسیقی کردی و عاشقان صفامنش برای شنیدن صدای این هنرمند کرمانشاهی به تالار فجر بروند.

صفامنش چنانکه انتظار می رفت، مرا با تحلیل آثارش شناخت و در پشت صحنه و قبل از شروع رسمی کنسرت گپ و گویی دوستانه در مورد آثارش داشتیم. قول گفتگوی مطبوعاتی و حضور در رفتر نشریه داد و اینکه جزئیات خیلی مسائل را خواهد گفت. صفامنش اگرچه کرمانشاهی و از کردان دیار بیستون و کلهر است، اما لهجه کردی سورانی را خیلی خوب تکلم می کند؛ بدون آنکه تشخیص دهی اهل کرمانشاه است؛چنانکه در ادای واژگان کردی اورامی در آثارش نیز تبحر و تخصصی استادانه دارد. می گفت عشق و علاقه او را به  این وادی کشانده است. اگرچه در اجرای کنسرت صفامنش ناهماهنگیهای اداری در برنامه صورت گرفت، اما صدور مجوز- هرچند دیر هنگام- برای اجرای این هنرمند و اهنگهایی چون« ئاموزا گیان»، « کاله به ی کالی» و« ده س له ملانم که » را باید به فال نیک گرفت.

این هنرمند با صدای شیشه ای خود و از جمله یک مقام میانی از هنرمندی نامی، حاضران را به وجد آورد. درکنسرت صفامنش می شد نشانه هایی از سبک کامکارها را در اجرای موسیقی پیدا کرد.

به راستی جای اجرای مشترک حسین صفامنش و کامکارها  در موسیقی کردی امروز خالی است و می توان از این دو تولید آثاری ماندگار را انتظار کشید.

صفامنش به تازگی سایتی هم در اینترنت راه اندازی کرده است. برای دانلود آثار این هنرمند باید عضو سایت شد.

سایت صفامنش را در آدرس زیر دنبال کنید:

http://safamanesh.com

لینک مرتبط:    http://ghasrefarhad.persianblog.ir/post/78/

http://ghasrefarhad.persianblog.ir/1385/9/

فیض اله پیری:استاد »یدالله رحمانی« خواننده قدیمی و هنرمند نام آشنای سرپل زهابی که با آهنگ های خاطره آفرین در دل مردمان این شهرستان و بلکه دیگر دیار کردان جای باز کرده بود، بامدادان به علت بیماری دعوت حق را لبیک گفت و در آیین باشکوهی با حضور خانواده وهنرمندان و دوستدارانش در قبرستان »میناآباد« کرمانشاه به خاک سپرده شد.
هنرمندانی که در آیین باشکوه تشییع جنازه این خواننده خاطره آفرین شرکت کرده بودند، حضور گسترده مردم را نشانی از پایگاه اجتماعی و محبوبیت این هنرمند مردمی توصیف کرده اند.

رحمانی که در 20 سالگی به هنر روی آورده بود، به هنگام مرگ 61 ساله و آثاری در خور در حوزه موسیقی از خود به یادگار گذاشته بود. »ئه ڵوه ن ناتی« آخرین اثر موسیقایی این هنرمند بود شامل تعدادی آهنگ قدیمی و خاطره آفرین، در سال های اخیر منتشر شده بود. »توجوان«، »خه مین مه نیشه«، »من کور خه م بیوم« از جمله برخی آهنگ های نامی است که به واسطه آ?نها شهره آفاق گشت. رحمانی عضو شورای موسیقی صدا و سیمای کرمانشاه بود و جدای از فعالیت هایش در زمینه موسیقی، ذوقی سرشار در شعر و ادبیات داشت.
براساس روایتی که همسر این هنرمند برای سایت بلوط بازخوانی کرده، چند روز قبل از کوچ ابدی اش قلم به دست گرفته بود تا شعری بنویسد، اما توان نوشتن نداشت. همسر این هنرمند در بیمارستان امام رضا در کرمانشاه گفته بود: »هر وقت در طول این سالها شعری می گفت، با احساس ویژه ای برایم می خواند و با حرکات دست و شمردن ناخودآگاه انگشتان، شعر را دکلمه می کرد. این ساعتها و لحظات اما دیگر توان حرف زدن و نوشتن را ندارد ولی گاهی همان اشارات های دست و انگشت شماریش را می بینم و به یاد آن چشمه ی ذوقش می افتم و گریه می کنم.«
این هنرمند اما در بیمارستان کمتر از چند روز دوام نیاورد و به مرگ لبخند زد و برای همیشه از دیده ها -و نه از دلها- رفت.
زنده یاد رحمانی سرپل زهاب بود؛ شهری که رودخانه الوند بعد از سرچشمه گرفتن از کوههای زاگرس و ریجاب از این شهر می گذرد و بعد از قصرشیرین و خانقین به رودخانه سیروان (در عراق) می ریزد. ساکنان حاشیه این رودخانه صاحب مقام های موسیقایی هستند که در هنر رحمانی بازتاب تمام عیار داشت و به اعتراف اهالی هنر، تنها او بود که این مقام ها را به صورت حرفه ای و هنرمندانه اجرا می کرد، اگرچه هنرمندانی چون مرحوم »آزاد خانقینی« در این عرصه فعال بودند. وی علاوه بر مناطق کردنشین ایران، در دیگر کشورها نیز ارادتمندانی داشت و از جمله یک نشریه کرد زبان در سلیمانیه در ماههای اخیر گفتگوی مفصلی با او انجام داد.
سیروان چندی پیش در تماسی تلفنی قول یک گفتگوی مطبوعاتی از او گرفت، اما متاسفانه اجل امانش نداد و او با یک سینه سخن ناگفته چهره در نقاب خاک کشید. جلیل آهنگرنژاد شاعر و روزنامه نگار کرمانشاهی که در آخرین ساعت زندگی مرحوم »یداله رحمانی« به بیمارستان امام رضا رفته بود، در گزارشی نوشت:
»حوالی ساعت یک بامداد با رضا موزونی به عیادتش رفتم. چند تن از اطرافیان دور او حلقه زده و اشک می ریختند. دخترش با تمام وجود در تکاپو بود تا شاید دریچه ی امیدی به سلامتی پدر بگشاید. اما از آن چشمه ی مهربانی به پیکری زرد با چشمانی که طراوت روزگاران پیش را نداشت مواجه شدیم. تنها نگاهمان می کرد و برای لحظاتی قطره ای اشک در چشمانش حلقه زد. نه صدایی از او شنیدیم و نه لبخند مهربانش را دیدیم«.

دو روایت از جلیل آهنگر نژاد در سایت بلوط
http://www.balout.ir/newspic/000576.php

http://www.balout.ir/cat_01/000582.php

لینک مرتبط

http://sirwanweekly.com/Default.aspx?TabId=58&nid=16016

این کلمه چه مفهومی در ذهن ایجاد می کند؟وقتی کسی به شما بگوید...سرکاره،بدون اینکه در لحن کنجکاوی کنید،چه فکر و چگونه آن را تعبیر می کنیدد؟شاید در اولین گمان با خود بگویید که فلانی بی هدف مشغول کار است و به قولی نمی داند که مسخرش می کنند. شاید حدس بزنید که فلانی مشغول به کاراست و کاری را انجام می دهد یا به تعبیری دیگر استخدام شده و یا نه، دستش بند است و نمی تواند کاری دیگر انجام دهد؟ معنی دیگری که به ذهن متبادر می شود، مفهوم عامیانه آن است و اینکه حرف"ه" را با کاربرد " ال معرفه" در عربی مشابه بگیرید ودر محاورات عامیانه برای سرباز شناخته شده و مشخصی به کارببرید:" سرکاره". مثل " سرکاره به وظیفش عمل می کرد".
اما کاربرد جدیدی که جدیدا به آن دست یافتم، برایم جالب بود. امروز دفتر نشریه بودم که روابط عمومی نهادی برای روزنامه فاکسی فرستاد و وا‍ژه سرکاره را به جای پیشوندی برای یک خانم مسئول دون پایه( البته محترم در رشته خودش) به کار برده بود. مثل حاجیه، والده و حالا سرکاره!!
از این رویدادها در دفتر سیروان زیاد می افتد و عمدتا از جانب کسانی است که مسئول روابط عمومی هستند و بابت آن از بیت المال حقوقهای آنچنانی دریافت می کنند. به لطف همین شیرین کاری هاست که هر از گاهی یکی از همکاران ندایی می دهد که بشنوید این روابط عمومی چی نوشته؟! از جمله : سرکاره ...؟

گفتگو با عبدالحمید حیرت سجادی نویسنده و پژوهشگر کرد

فیض اله پیری: عبدالحمید حیرت سجادی متولد 1308 از نویسندگان و پژوهشگران بنام کردستان است و حاصل 50 سال تحقیقات او، انتشار کتب متعدد و مراجع تاریخی و فولکلوریک ارزشمندی است که از جمله آنها می توان به گزیده ای از »تاثیر قرآن بر نظم فارسی«، »روش درست نویسی«، »گلزار شاعران کردستان«، »شاعران کرد پارسی گوی«، »نمازخواص«، »تضمین، ترصیع و تلمیح آیات قرآن در اشعار فارسی«، »پیغمبران قرآن در قلمرو شاعران«، »تاریخ آموزش و پرورش کردستان«، »ایلات و عشایر کردستان«، »پند پیشینیان« (به زبان کردی) و آثار دیگر اشاره کرد.

وی سالها آموزگاری پیشه کرد و زندگی او در سنندج، ارومیه، مشهد و تهران با تجربه کار در رادیو و مطالعه تحقیقات همراه شد و اینک بعد از بازنشستگی در سنندج زندگی را سپری می کند.

پدر حیرت سجادی نیز که به »رکن الاسلام« شهرت داشت، از ارکان تاریخ آموزش و پرورش کردستان بود و در سال 1286 بعد از تاسیس نخستین مدرسه مردمی علوم جدید، نماینده دولت برای احداث اولین مدرسه دولتی در کردستان شد، از این رو پسر، پدر را بنیادگزار آموزش و پرورش کردستان می داند. برای گفتگو با عبدالحمید حیرت سجادی به خیابان شهدا در بافت قدیم شهر سنندج رفتیم پرسش از جزییات آثار و احوال شخصی و زندگی امروز او محور گفتگویی شده که تقدیم خوانندگان می شود.

برگرفته از روزنامه اطلاعات ؛سه شنبه دوازدهم اردیبهشت سال 1340

دیروز کسانی که به وزارت فرهنگ مراجعه می کردند پیرمرد کهنسالی را در باغ وزارت خانه مشاهده می کردند که بیش از هشتاد سال از سنش می گذشت. دست و پایش می لرزید، چشمانش به زحمت می دید و به وسیله سمعک آن هم با سختی گفتگوها را می شنید. اما با تمام قدرت خود با دو دست بند محکمی را که به دور یک کتاب سنگین پیچیده بود چسبیده بود.

چهار هزار صفحه:این کتاب شاید 30 کیلو وزن داشت و مشتمل بر چهار هزار صفحه بزرگ نیم ورقی بود. تمام جلد چرمی سخت صحافی شده بود. قطر کتاب بیش از 30 سانتیمتر بود. به همین جهت چفت و بست آهنی محکمی دو طرف جلد را به یکدیگر متصل می ساخت. پیرمرد به سختی گام بر می داشت و با دو دست این کتاب را همچون موجود عزیزی با خود می کشید.

همه کسانی که به وزارت فرهنگ مراجعه می کردند با کمال اعجاب و شگفتی لحظه ای بر جای ایستاده و به این پیرمرد و کتاب عجیب او نظر می دوختند. همه می خواستند بدانند این کتاب چیست، در آن چه نوشته شده و نویسنده آن کیست؟ من که نمی توانستم به آسانی از این مطلب بگذرم به پیرمرد نزدیک شدم و از او پرسیدم

- ممکن است بفرمایید این کتاب عجیب چیست؟

پیرمرد نشنید ناچار سئوال خود را با صدای بلند تکرار کردم گفت خودت نگاه کن.

کتاب را باز کردم تمام چهار هزار صفحه با قلم مشکی نوشته شده بود و آن طور که خودش می گفت به خط خود پیرمرد بود.

فهرست کتاب :در صفحه اول کتاب نوشته شده بود: شرح زندگی و احوال کافه رهبران و دانشمندان باستان، پیغمبران مبعوث بر انسان و اقوام ودولت های قدیمه و جدیده جهان، حکام و امرا طوایف انسان، سلاطین، کاشفین، مورخین، نام و نشان بت های بت پرستان قدیمه، حکمای هر زمان، عرفا و اولیااله، مشایخ ارشاد، ادبا، علمای اقوام مختلف، نویسندگان و سخن گویان مشهوره، حقیقت گویان و رهنمایان ادیان و رهنمای بزرگ اسلام، خلفای راشدین وامرای مسلمین و اصحابه رسول اکرم(ص)، فلاسفه و علمای اسلام و سایر ملل، مولفین و شعرای هر زبان و نمونه اشعار و نام تالیفات آنان و به طور خلاصه تمام مشاهیر پنج قلعه جهان و چگونگی ادیان ومعتقدات ملل قدیمه موجوده و اساطیر و افسانه ها که در اطراف هریک مشروحا بحث گردیده است، نوشته شده است.

دبیر بازنشسته:- از پیرمرد پرسیدم این کتاب را چرا به وزارت فرهنگ آورده اید؟

جواب داد: من تمام عمرم به تالیف گذشته است و تاکنون که 82 سال از عمرم می گذرد یک سطر از تالیفاتم به چاپ نرسیده است از 15 سال پیش تالیف این کتاب را شروع کردم. چند ماهی است به پایان رسیده و آن را برای چاپ قبلا به وزارت فرهنگ ارائه دادم. وزارت فرهنگ پس از بررسی، کتاب را که به منزله آنسیکلوپدی باستانی است خوب و مفید تشخیص داد حالا آن را آورده ام به وزارت فرهنگ بدهم که چاپ کنند.

از نام و شغل او پرسیدم. جواب داد: نام من عبدالباقی مدیری سنندجی دبیر ریاضیات، تاریخ جغرافیا و نقاشی هستم که فعلا بازنشسته شده ام.

22 سال زحمت:تا سن 30 سالگی در بیروت و قاهره تحصیل می کردم و سپس به ایران آمده و به سمت دبیر دبیرستان ها به خدمت در وزارت فرهنگ مشغول گردیدم و مدت 30 سال نیز در دبیرستان ها در رشته ریاضیات، تاریخ، جغرافیا و نقاشی به تدریس پرداختم در سن 60 سالگی بازنشسته شدم و در موطن خود سنندج بر اثر علاقه به فرهنگ مشغول تالیف کتاب شدم و اکنون در سن 82 سالگی که آفتاب عمر من در شرف افول است مایلم نتیجه رنج و زحمات 22 ساله ام را که این کتاب و هفت جلد کتاب دیگر است برای استفاده عموم منتشر سازم تاکنون این کتاب ها را در مغازه ای در سنندج قرار داده بودم تا علاقه مندان به علم و ادب و فرهنگ آن را مطالعه کنند اما چون عمر من به پایان رسیده است و مایل بودم در زمان حیات خود این کتب چاپ شده و در دسترس همگان قرار گیرد درصدد برآمدم به تهران آمده و در این راه از وزارت معارف استمداد کنم. این مرد دانشمند و دبیر بازنشسته زحمتکش فرهنگی در حالیکه بیش از پیش ارتعاش در صدایش شنیده می شد افزود: برای آمدن به تهران چون پول نداشتم ناچار »دایرء المعارف عربی« خود را به مبلغ 300 تومان فروخته و به تهران آمدم تا شاید موفق شوم به آرزوی خود که چاپ این کتابهاست جامه عمل بپوشانم.

از ایشان سئوال شد از چه راه امرار معاش می کند و آیا تاکنون تاهل اختیار کرده است یا خیر؟

پیرمرد پس از شنیدن این سئوال در حالیکه عینک خود را جابجا می کرد، از شدت شرم چهره اش سرخ شد و با چشمانی اشک آلود گفت من در مدت عمر خود سه بار ازدواج کرده ام زن اول و دوم من در اثر حوادث از بین رفتند و اکنون از زن سوم خود و زن های مرحوم پنج اولاد دارم که چهار نفر آنها دختر و یک نفر از آنها پسر می باشند. تاکنون سه نفر از دخترانم ازدواج کرده و مستقلا مشغول زندگی می باشند. پسرم »گرانبها مدیری« نام دارد که در اداره فرهنگ سنندج مشغول کار می باشد و تنها درآمد من 6985 ریال حقوق بازنشستگی است که از فرهنگ دریافت می دارم و در نهایت عسرت و تنگدستی به زندگی خود و عائله ام ادامه می دهم؛ تا خدا چه خواهد!

آقای عبدالباقی مدیری سنندجی اضافه کرد غیر از کتاب هایی که ملاحظه می کنید رسالات زیاد دیگری هم نوشته ام که مهمترین آنها زندگانی پیغمبر اکرم محمدبن عبداله صلی اله علیه و آله وسلم است.

اشعار : در بیان 7 جلد کتاب دیگر اشعاری به این مضمون که معرف آنها می باشد سروده است که چون جالب به نظر می رسید ابیات مزبور عینا به اطلاع خوانندگان می رسد

این بدایع هفت دفتر می شود/هریکی بهتر ز دیگر می شود

دفتر اول سخن چون کیمیاست/از خدا و انبیا و اولیاست

دفتر دوم سخن از باستان /حکمرانان و سلاطین جهان

دفتر سوم سخن پند خلف /شیوه رفتار شاهان سلف

دفتر چارم سخن لحن زبان /گفته های خوش نمای مردمان

دفتر پنجم سخن اندر زمین /مردم و حیوان و آثار متین

دفتر ششم سخن از آسمان /وضع کوکب ها و جو و کهکشان

دفتر هفتم سخن جغرافیاست /شرح خاک و آب و اقیانوسهاست

از بدیع این هفت دفتر یادگار /ماند اندر دست اهل روزگار

بدین معنی که 7 جلد کتاب ایشان در ابواب پیشوایان ادیان، سلاطین جهان، رفتار و کردار شاهان گذشته، سخنان بزرگان، آثار قدیمی و تاریخی، هیات و ستارگان و جغرافیا نوشته شده است.

ما به این مرد که 22 سال از عمر خود را بدون وقفه به نوشتن کتاب اختصاص داده و اکنون در سن 82 سالگی امیدی به چاپ آثار خود ندارد؛ فردوسی قرن بیستم لقب دادیم. خصوصا آنکه از طرف وزارت فرهنگ کتاب او مفید و خوب تشخیص داده شده تا عقیده شما چه باشد؟

سندی از کتاب تاریخ آموزش و پرورش کردستان - اثر حبدالحمیدحیرت سجادی 

چون دیگران اولین روزی که به مدسه رفتم را به یاد دارم. محمد مرادی نخستین معلم ما بود. کنار مدرسه کاهگلی الوند دستانم را فشرد. غریب و خیره مانده بودم و او خوش آمدم گفت. هیکلی وبزرگ می نمود؛ به دل و به جسه. استعدادم زود شکوفا شد و درسها را خوب می آموختم. مشکل عمده ام از "میم" مار و "میم" بادام بود که چگونه یکی سر بالا و میم دیگر سرپایین است!!

این سختیها زود گذشت و معضلی دیگر خود را وسط کشید؛ من از مدرسه فراری بودم. هربار برادر ارشد مرا باز می گرداند و آقای مرادی درس جدید را معرفی می کرد.روزی درس "فرزندان ایران" را در غیاب من تدریس کرده بود. گفت: بیا از روی کتاب بیاموزمت. گفتم: من درس را حفظم! تعجب کرد. خیلی زود استعدادم را شناخت و متفاوت از دیگران مرا دوست می داشت. کلاس سوم را با  هنوز تمام نکرده بودم، مرا به صورت جهشی در کلاس چهارم پذیرفت.اولین و آخرین جایزه کلاس را من از او گرفتم.دفتری 100 برگ بود؛ به خاطر حل مسئله ریاضی "تقسیم" که از تمام مدرسه زودتر حل می کردم؛ رفته است از آن حال و روزها  بیش از20 سال. من روزنامه نگار شدم و او معلمی را از دست داد و او اینک در کرمانشاه کارگری پیشه دارد.آخرین بار در نوروز امسال دیدمش. در دلش خدا داند که چه می گذرد و روزگارش چگونه بود، اما به چهره آن نبود که باید می بود. دلم هنوز به یادش می تپد؛ چون آن روز  سخت سنگین شده است. دیروزروز کارگر و امروز روز معلم است. دیروز نباید روزش می بود، اما بود و امروز باید روزش باشد که نیست. او مظهرخدمات صادقانه و بی منت است. دیروز و امروزش مبارک و فردایش جاودانه باد.

میزگرد سیروان برای بررسی مشکلات چاپ و نشر در استان کردستان

فیض اله پیری: مسئله فرهنگ و به ویژه حوزه کتاب درکردستان هواخواهان و طرفداران زیادی دارد و در عین حال با مشکلات فراوانی نیز دست و پنجه نرم می کند. در میزگردی در سیروان که با هدف بررسی مشکلات حوزه کتاب برگزار شد، بخش خصوصی و دولتی، صریح و بی پرده و در فضایی صمیمی، مشکلات، خواسته ها و برنامه های خود را مطرح کردند و افقی جدید فراروی این مسئله گشودند. میهمانان سیروان در این میزگرد برای بررسی وضعیت نشر و چاپ کتاب در کردستان عبارتند از:

»قباد میمنت آبادی« مدیر کل فرهنگ  وارشاد اسلامی استان کردستان،  »کامبیز کریمی« نویسنده و شاعر، »کیومرث کرباسی« رییس هیات مدیره انجمن صنفی ناشران استان کردستان و  »افشین بهاری زر« ناشر و موزع کتاب.

 فیض اله پیری:عباس کمندی در میان اهل هنر و به ویژه موسیقی به پژوهشگری و داشتن پشتکار شهره است و اگر نبود چنین خصلتی در او، بی شک به جایگاهی نمی رسید که امروز آنجاست. با تکیه بر همین پشتوانه خستگی ناپذیر، کارهای هنری او نزد مخاطبانش از جایگاهی رفیع و ارجمند برخوردار است. اگرچه میان سالی را پیر کرده و مرز 60 سالگی را در می نوردد، اما به مدد ذوق هنرمندانه و ظرافت‌کاری‌اش، در هر اثر هنری جامه ای نو به تن می کند و چون درختی کهن سال مثمرتر از سال های جوانی می نماید. او اینک بازآمده است، با «کیژی کورد»؛ اثری منیع که چند سال پیش در گفتگویی با همین قلم وعده آن را داده بود؛ در پس سالها سکوت و بی خبری... 

فیض اله پیری: وه ختی قسیه له فه رهه نگ و زوان که ڵڕ که یم، ته نیا قسیه له زاراوه و فه رهه نگ مه ردمان ئێل که ڵڕ ک له شاره یل و ئاوایی یه یل جوراوجور وه ڵاو بینه سه و، نی یه؛ به ڵکه گه پ مه ردمان و تایفه و ئێڵ و هوزه یلیگه ک وه خاتر ده رده یل شه ریکی و مه سه ڵه یل تاریخی و نالاَنجی یه یل تره ک ئیمروژ له کناریه ک له کرماشان و ئسلاَم و خانه قین و مه نه لی و ئیلام ئاوا و قه سر شیرین و ... ژیان و زنه یی وه سه ر به ن. له ناو ئی فه رهه نگ کرمانشانی یه -وه گشتی- توینیم له هیورده زاراوه یل که ڵری، له کی، سنجاوی، فه یلی، گورانی، ئیلامی و ... ته نانه ت له فه رهه نگه یل هویرد تریش قسه بکه یم.
ده رد ئیمڕوژ فه رهه نگ که ڵڕ یا کرماشانی یه کزبوین و دویری گرتنی له مه ردم و کومه ڵگا و فه رهه نگ و زوان کوردی یه، ک وه داخه و چیو مناڵیگ ک له داڵگ خوه ی دوێر بگری، کز و سیایه.
گه پ تاریخی و فه رهه نگ ئیڵ که ڵڕ له کرماشان و ئیران و ته نانه ت له خارجیش که سی نیه تونی نه ویند. وه لاَم وه رله یه داستان دڵ ته زین کوچ باری ئی مه ردم وه قیره ته سه ک شوینه پایان له خوزستان و کرماشان و ئیلام و لورستان و بوکان و سه قز توینیم هه ڵ بکه یم، ک هیمان هیمان تاریخ وه زره نگی وه لی یان یاد که ی.
وه داخه و ئمروژ له فره له مه جڵس و جی یه یل ڕه سمی و ته نانه ت ماڵه یلش له کرماشان وه ی زاراوه گه پ دان، جی ئه یب و ئیراده و قسیه که ر ه گه ی وه شارنشین پله دیوم هه ساو ده که ن. ئیمروژ فه رهه نگ و زوان کوردی کرماشانی له ناو زاراوه یل کوردی غه ریب تر و کزتر له ته مام زاراوه یله. فیشترین چشتی ک ئمروژ فه رهه نگ و زوان کوردی کرماشانی گردی یه سه پای مه ترسی، وه به ین چین زاراوه ی کرماشانی و که ڵری یه ک ئه رمه نیان نه که ی وه ئه یب زانن وه ی زوانه گه پ بیه ن. ئمرۆژ له ناو فه رهه نگ شارنشینی کرماشان، گه پ دان وه زوان فارسی -وه قه وڵی- کلاَسی فیشتره؛ یه له هاڵیگه ک قه دیمی ترین وه ده س هاته یل ئه ده بی، یانی ره چه ڵه ک زوان کوردی وه زاراوه ی کرماشانی یه.
پرسیاره یل فره یگ ها له نوای پای ئیمه ک مه ردم کورد له ناو چه یل تره ک چ کاری ئه رای فه رهه نگ و زاراوه ی که ڵڕی کردنه و چه نی وه ی زوانه ئاشنان و چه نی ئی فه رهه نگه ناسن؟
بایه س ته مام و که ماڵ بویشیم ک کرماشان وه چاو فره یگ له گه ورایه ل فه ره نگی کورد دویرمه نی یه و وه زاراوه و زوان و فه رهه نگ ئی مه ردمه نائاشنان.
که می تره ک خوه مانی بیومن و بویشیمن ک فره یگ له کورده یل وه ختی گه پ میلکان کورد له ئیران ده ن، تا خه لیج فارس دریژی که ن و وه لاَم وه ختی گه پ له زاراوه ی که ڵری یا فه یل که ن هویشن له کامیاران وه ره ولا کورد نی یه! هه تا ئیره نگه یشه فره له ده سه و که سه یل سیاسی و فه ره نگی و کومه لاَیه تی، نیه تونن مه ردم و فه رهه نگ و زاراوه ی که ڵری شی بکه نه و.
هه ڵبه ت بایه د بویشیم ک فره یگ له گه وره یل ئه ده بی و سیاسی و فه ره نگی کرماشان-یش- له هوزو زاراوه ی خوه یان دوره و بوینه. وه لاَم وه خوه شی یه و له ساڵه یل ئاخر که سه یل فره، زاراوه و فه ره نگ کوردی که فتیه سه هویریان و ئه ڕای فه ره نگ کوردی کاربکه ن. یه یش بویشیم ک فره یگ له شایره یل و ئه دیبه ل جوان و پیر له کرماشان و شاره یل ده ورو وه ری ئه ڕای زوان شیرین کوردی وه زاراوه ی که ڵڕی گامه یلی هه ڵ گرتنه ک جای قسه و باس و شوکر دیرد؛ جور »شامی« و »په رته و کرماشانی« و فره یگ شایر و نویسیه ر نه سل ئمروژیش. نه بایه د وه یاد بوه یم که ته نیا له شار کرماشانه ک قرتگی ئی زاراوه و داخه و له به ین مه ردم بی قه در و هورمه ت بی یه، وه لاَم له میلکان و شارو شاروچکه ئیلام یا له ئیسلام ئاواو گێلاَن غه رب و سه رپێل زه هاو و ... ئاوایه یل ده ورو وه ریان هیمان زوان که ڵڕ زنی یه و هیمه ت به رز ئایه مه یل دڵسوز فه رهه نگ و زوان که ڵڕی تواید ک نه یلد بمرد و وه نویسان زنه یان بکه ی تا دی که سی جور ئیمه نه ویشی زاراوه ی کوردی کرماشانی (کورمانجی خوارۆ) له فه ره نگ و ئه ده بیات کوردی دویرمه نی یه!
گشت کورده یل سوران و گوران و که ڵڕ و کرمانج و زازا له وه رایوه ر مه ترسی کوشانن زاراوه ی کرماشانی وه رپرسن. بیلا گورانی چڕه یل ده نگ خوه ش جور »هسه ین سه فامه نش« و »مه سود ئه زیزی« شیر کوردی بخوه نن و نویسه ره یل و روژنامه نوسه یلمان له زاراوه ی کوردی له کرماشان بنویسن.
هه ڵبه ت به ده ز وه تن ئی ده رده یل و ده رددڵه یله، له نویسه ره یل و دوسته یل و ئاشقان فه رهه نگ و زاراوه ی کوردی کرماشانی توایم ک وه شوین ئی پرسیاره بچن ک »ئه رای چه زوان و فه رهه نگ و زاراوه ی که ڵڕی له کرماشان کزمه نی یه و کرماشان له ی زاراوه ی خوه یه دویر گرتی یه؟

منبع:هفته نامه سیروان شماره ۶٢۴تاریخ ٢٣ بهمن ٨٩

http://www.sirwanweekly.com/Default.aspx?TabId=58&nid=15274

 گفتگوی سیروان با اسماعیل صدقی کارگردان "آوای خاک"

فیض اله پیری: سریال تلویزیونی »آوای خاک« که بخشی از مبارزات عمومی مردم کردستان علیه استعمار و دخالت بیگانگان را در عصر مشروطه بازتاب می دهد، بعد ازچند سال توقف، تولید خود را از سر گرفته و این روزها در کوچه پس کوچه های قدیمی شهر سنندج فیلمبرداری می شود.
برای اطلاع از جزییات این پروژه که برای یکی از شبکه های سراسری تلویزیون در 13 قسمت تولید می شود به صحنه فیلمبرداری رفتیم و با »اسماعیل صدقی«‌کارگردان کردستانی این پروژه به گفتگو نشستیم. صدقی علی رغم مشغله کاری فراوان ودر حین کار به سئوالات پاسخ گفت و از یک سینه سخن، بخشی از گله مندیهایش را با مخاطبان در میان نهاد. لُبّ کلام با او در این گفتگو این است که گفت«: با این شرایط دیگر از این کارها نمی کنم.» گفتگوی سیروان با اسماعیل صدقی را در پی بخوانید.

* جناب صدقی اگر موافق هستید ابتدا »آوای خاک« را معرفی کنید و بفرمایید که چه موضوعاتی را شامل می شود؟
- در سال 1384 طرحی برای تولید در مراکز صدا و سیمای استانها تعریف شد که هر استانی راجع به یک موضوع مشخص تولیداتی در قالب مجموعه های تلویزیونی یا سینمایی داشته باشد. موضوع مطرح شده برای صدا و سیمای کردستان مسئله دخالت بیگانگان بود؛ با من مذاکره کردند و من هم طرحی ارایه کردم. طرح من مربوط به دخالت بیگانگان در اواخر دوره قاجار و مقطع اول جنگ جهانی است که تمام ایران تحت اشغال کشورهای روس و انگلیس و آلمان است.
به طبع بخش هایی از استان کردستان هم شامل این تحولات بود و داستان ما هم در واقع مبارزات مردم کردستان در دوره مشروطیت است و جنگی که بین روس وعثمانی روی می دهد و کردستان اشغال می شود.
به طور کلی موضوع سریال حضور مردم سنندج در اواخر دوره مشروطیت است. مسئله قابل ذکر این است که از نظر تاریخ نگاری مشخص نشده که چه لایه هایی از جامعه سنندج در مبارزات مشروطیت حضور داشته اند. امابا توجه به شرایط اجتماعی آن مقطع و از آنجا که هسته اصلی مقاومت به دوره مشروطیت، بخشی از بازاریان مانند صاحبان حرف، صنعت و تجار و بازرگانان بر هستند، طبیعتا هسته اصلی سریال ما به یک گروه مبارز بازاری بر می گردد. منتهی در حول‌ و حوش این قضایا، داستانهای اصلی و فرعی داریم که به طور موازی از ابتدای سریال تا آخر آن وجود دارد. کار به طور کلی 13 قسمت 40 دقیقه ای است. تحقیق و پژوهش این سریال حدود یک سال طول کشید که به همراه طرح اصلی فیلمنامه (مرحله اول تا چهارم) خودم انجام دادم. دیالوگ نویسی متن را آقای »بیگلری« و »بیابانی«‌از همدان زحمت کشیده اند. به دلیل حضور پرسناژها و شخصیت های مختلف بازیگران مختلفی از شهرستانهای کرمانشاه،‌همدان، سقز،‌تهران و .. داریم.
ببخشید که حضور ذهن ندارم و امکان دارد نام برخی از دوستان را فراموش کنم.
* تولید این فیلم ظاهرا چند سالی متوقف شده بود. ممکن است دلایل توقف کار را بیان بفرمایید. داستان چیست؟
- توقف به دلیل مشکل مالی-می توانم بگویم- وعدم حمایت صدا و سیما - بود.
* مگر قرار داد کار امضا نکرده بودید؟
- من نمی خواهم وارد بحث حقوقی مسئله شوم. مهم این است که کار الان دنبال می شود.
* چقدر زمان نیاز دارید که کار به مرحله پخش برسد.
- ما حدود 50 روز برای تصویربرداری پیش بینی کرده ایم. به نظرم برای تدوین و مونتاژ هم هفت تا هشت ماه وقت نیاز باشد. احتمالا برای مهرماه سال 90 آماده نمایش بشود.
* نزدیک شدن به ساخت آثار تاریخی به ویژه در شهرستان ها که امکانات کمتری دارند، به نظر دل و جرات بیشتری می طلبد. مخصوصا بازسازی لوکیش ها طراحی صحنه و ادبیات محاوره آن زمان...
- زمینه کارهای من به طور کلی کردستان است. راجع به تاریخ و فرهنگ و فولکلور کردستان کار می کنم. برای من این کارها سخت نیست. اگر امکانات و منابع مالی تامین بشود، کار چندان سختی نیست. اما طبیعتا نسبت به کارهای روزمره ، تولید و تهیه آن زمان بر است. می دانید که من قبلا »میر نوروزی« که یک کار فولکلوریک است، یا»ردپای شغال« را ساخته ام که مربوط به دوره »محمد رضا پهلوی« است و یا »ملا حسن حزین« را هم کار کرده ام که مربوط به 20 سال پیش است. با توجه به علاقه ،تحقیق و شناختی که نسبت به مسایل کردستان دارم؛ همیشه سوژه هایم در شرایط تاریخی و فرهنگی شکل می گیرد.
* در ساخت »آوای خاک« چقدر توانسته اید به فضای تاریخی آن زمان نزدیک شوید؟ هم در زمینه انتخاب زبان وهم طراحی لباس و صحنه.
- هر چه منابع مالی بهتر باشد، به شرایط تاریخی آن زمان بیشتر نزدیک می شویم؛ الان تقریبا »بینابینی« است؛ اما تلاش کرده ایم که باورپذیری در آن وجود داشته باشد.
*ظاهرا کار هم به سفارش صدا و سیمای در تهران انجام می شود.
- بله ، اما کار مصوب اداره کل سیمای استان است.اینکه کار در چه شبکه ای پخش می شود به تصمیم مسئولان بستگی دارد؛ اما در یکی از شبکه های سراسری پخش می شود.
* اشاره داشتید به مشکلات مالی. ممکن است موضوع را بیشتر باز کنید؟ در ادامه کار با چه مشکلاتی روبه رو شدید؟
- ما حدود اول مرداد کار پیش تولید را شروع کردیم تا به امروز که در مرحله تصویر برداری هستیم. این نوع کارها متاسفانه با ظرفیت مراکز استانی تطابق ندارد. به دلیل اینکه در تامین منابع مالی دچار مشکل می شوند و معمولا زیاد موفق نیستند. به هر جهت تولید این برنامه که بخشی از اهداف سازمان صدا و سیماست، منوط به این است که از نظر مالی و تخصصی سرمایه گذاری شود. اما متاسفانه چندان توجهی به این مسایل نمی شود. به عبارتی کار را سبک می بینند.
* به نظر می رسد تجربه عینی از این کار به دست بیاید. فکر می کنید ادامه این نوع کارها برای شما در کردستان چقدر امکان پذیر است؟
- برای خود من اصلا امکان ندارد. هیچ کاری را با این شرایط تحویل نمی گیرم.
* یعنی آخرین کار شماست؟
- دقیقا . امکان پذیر نیست.
* لوکیشن ها را چگونه بازسازی کردید؟‌فیلمبرداری در کجا ادامه پیدا می کند؟
- این لوکیشن ها در حد متعارف وخیلی معمولی انجام شده است. طراحی دکور را خودمان انجام داده ایم. ساخت و ساز این کارها توسط آقای »مجید حسینی«‌و چند نفر از همکارانمان مدیریت شد. آقای »انصاری« مجری طرح، بخشی از کارها را بر عهده داشتند. یک تیم چهار پنج نفره بودیم. فیلمبرداری در جاهای دیگر هم انجام خواهد شد. لوکیشن هایی به نام »دارالحکومه «داریم. بخشی از رویدادها و بازی شخصیتها در تهران صورت می گیرد. بخشی از بازار سنندج را در فیلم داریم که تزیینات آن توسط آقای »ملایی« انجام شده است. به طور کلی می توانم بگویم خودمان روی کار تمرکز پیدا کردیم. نکته ای که می خواستم به آن اشاره کنم، این است که ادامه آثاری که توقف یک یا چند ساله دارند، طاقت فرسا و مشکل و تراژیک است. این موضوع به توجه مسئولین سازمان بر می گردد. آنها تصمیم گیرنده هستند. باید شناخت داشته باشند که آیا می توانند چنین پروژه ای را انجام بدهند یا اینکه به قول معروف بدون شناخت وتحقیق و مطالعه و اینکه بدانند که زمینه کار وتوزیع و توسعه آن به چه صورت است ،‌اقدام می کنند. سریال ما هم دچار این توقف شد. خوشبختانه سازمان صدا و سیما بعد ا زمدتهای طولانی متوجه شد که این کار باید ادامه پیدا کند. مدیریت جدید صدا و سیمای کردستان هم قول مساعد داده که این سریال به نحو احسن تمام شود .خارج از مسئله پشتیبانی صدا و سیما، حضور هنرمندان جدیدو قبلی این کار باعث شده که سریال احیا شود.
مسئولین فرهنگی [ وقت]استان هم علی رغم اینکه از توقف این سریال شناخت داشتند، هیچ اقدامی در جهت راه اندازی دوباره کار نکردند. جای سئوال است که آیا نیاز است که به تاریخ مردم کردستان مراجعه کنیم یا نه؟‌آیا بخشهای درخشان زندگی مردم که در مقاطع مختلف تاریخی در راستای همگرایی با مردم ایران مبارزه کرده اند، نیاز به سرمایه گذاری دارد یا نه؟ متاسفانه ما در حال تعلیق هستیم و نمی دانیم که از این کارها حمایت می شود یا نه. نمی دانم این مسایل را چاپ می کند یا نه، اما من مطلقا این گونه پروژه ها را نمی سازم . مگر اینکه واقعا منابع مالی آن صددرصد تامین شود، نه اینکه بگویند شما بروید ما تامین می کنیم.
* کار شما از نظر تاریخی چقد ربه زمان »سنجر خان نرانی«‌مرتبط است؟
- چندان ارتباطی با سریال ما ندارد. از نظر زمانی نزدیک است اما آن رویداد، داستانی دیگر است. اشاره خیلی کوتاه ومختصر به آن می شود. سریال ما مربوط به هسته مقاومت طبقه جدید مثل مردم عادی کوچه و بازار، طلبه ، روحانی، کتابفروشی، معلم و .... است.متاسفانه درعرصه تاریخ نگاری - حداقل 10 سال پیش- به این طبقه توجه نشده است. اما الان محققین وتاریخ نگارانی پیدا شده و این لایه های پنهان تاریخی را کشف کرده اند و مشخص است که چه افرادی بوده اند و چه کارهایی انجام داده اند. سریال ما هم از نظر انعکاس شرایط اجتماعی تابع این شرایط است. عده ای طرفدار روسا و عده ای طرفدار آلمان بوده اند. عده ای هم با عثمانی ها آمد و شد داشته اند. اما آنچه که مهم است این است که مردم کوچه و بازار در سرنوشت آن زمان تعیین کننده بوده اند.

منبع:هفته نامه سیروان شماره۶٢١ تاریخ ٢۶ دیماه ٨٩

http://www.sirwanweekly.com/Default.aspx?TabId=58&nid=14988

چهار نسل تلاش برای حفظ نازک کاری در کردستان در دیدار با استاد عبدالحمید نعمتیان

فیض اله پیری: ‌استاد »عبدالحمید نعمتیان« از نسل سوم و در زمره چیره دست ترین نازک کاران ایران است که براساس اسناد و روایات تاریخی پدربزرگ او این هنر را در شهر سنندج بنیاد نهاد واینک چنان توسعه یافته که نه فقط فرزندان و خاندان »نعمتیان« که در هر کوی و بزرن، می توان نشانی و مکانی یافت که در آن با نازک کاری چوب به هنر کیمیا می شود .
سنندج بی گمان مرکز نازک کاری ایران زمین است؛ هنری که می توان نمونه آن را در ارومیه و مشابه آن در شهر شمالی رشت با تفاوت بسیار یافت.
نازک کاری اگر چه امروز بعضا به تهیه وسایل مشخص از جمله تخته نرد و شطرنج محدود شده ،‌اما در گذشته بسیاری از ابزار زندگی چون سینی، کاسه، قاشق و بشقاب، زیور آلات زنانه، رومیزی و کیف زنانه با هنر نازک کاری در سنندج تهیه می شد.
امروز به واسطه گستردگی و رقابت، سرنوشت این هنر به لحاظ کیفی به مخاطره افتاده و آن گونه استاد نعمتیان برای سیروان بازگو می کند، در میان نسل جدید، عشق و علاقه به این هنر چون گذشتگان وجود ندارد و به علت بیکاری،‌افرادی که حداقل آموزشی را دیده اند، مغازه ای باب کرده و تولیداتی به بازار عرضه می کنند که صیقل یافتگی و زیبایی آثار گذشتگان را ندارد.
ریشه ترویج هنر نازک کاری در سنندج را نیز باید در خاندان نعمتیان جستجو کرد. چنانکه عبدالحمید نعمتیان می گوید:‌هنوز که» سنه دژ« رنگ و بوی شهر به خود نگرفته و »سنندج« نشده بود و کسی شناسه ای به نام »شناسنامه« نداشت، »فیض اله« نامی سه فرزند به نامهای »نعمت اله«، »رحمت اله« و »اسماعیل« را در روزگار صمیمی و ساده این دیار پرورش می داد. نعمت اله که به واسطه نام او فرزندان و نوادگانش »نعمتیان«‌ نام گرفتند و در سال 1304 به نام هویت نامی او، شناسنامه گرفتند؛ در نازک کاری ذوق هنرمندانه واستعداد شگرف داشت. پیش از احداث خیابانها در سنندج در سال 1311 در »راستا بازار صارم نظام« کار می کرد و به این هنر مشغول بود. اگر چه اسماعیل دیگر برادرش نیز در نازک کاری شهرتی در خور یافت، اما استاد نعمت اله هنرمندی دیگر بود و سرچشمه جوشان هنر نازک کاری.
نقل است که دو سال پیش از جنگ جهانی اول و لابد در سال 1280 شمسی یا 1912 میلادی (99 سال پیش) دار فانی را وداع گفته است. کهنسالان سنندج که امروز در کارگاه استاد نعمتیان، هم سخن او هستند،‌این را یادآوری می کنند و عبدالحمید نعمتیان نوه استاد نعمت اله آن را تایید می کند. اسماعیل دیگر برادر استاد نعمت اله در سال 1327 فوت می کند و این گونه ادامه هنر نازک کاری در خانواده نعمتیان از »نعمت اله« به »مجید« فرزندش منتقل شد. اما فرزندان اسماعیل آن را دنبال نکردند. مجید تنها فرزند ذکور استاد نعمت اله و پدر عبدالحمید و حسین نعمتیان است که در نازک کاری نیز دست کمی از پدرش نداشت. هنرمندی نیک نام و نام آوازه که شکوه هنر و شهره آثار او چون پدر و پسرش فراتر از مرزهای ایران رفته است. از استاد نعمت اله یک قلمدان تاریخی تقریبا مربوط به 108 سال پیش( 1326 قمری) و از ‌استاد مجید نیز یک اثر به سال 1310 شمسی به یادگار مانده است. . .

بررسی تاریخی حیات کردهای شبانکاره فارس و پراکندگی کردها در جنوب ایران

درگفتگو با دکتر جمشید صداقت کیش تاریخ نگار و کردشناس

رقیب گفت چه می کنی در این درگه؟
چه می کنم؟ دل گم گشته باز می جویم

فیض اله پیری: روزگاری که گذرم به سرزمین تفتیده تفتان و دیار "کوچ و بلوچ" افتاد، از سر کنجکاوی مطالعاتم، متوجه حضور تاریخی کردها در سیستان و بلوچستان و کرمان شدم. در ادامه مطالعاتی ناتمام و سالها بعد از بازگشت از این دیار، به کتاب" »کردان پارس و کرمان«" برخوردم که موجودیت تاریخی کردان را در فارس و کرمان از ایران باستان تا کنون  بررسی کرده است؛ اثری بنام و بلند و آراسته به نام بلند دکتر »جمشید صداقت کیش« پژوهشگر و کردشناس نامی دیار پارس. در سال 1380 تعداد 9مقاله از فصل های این کتاب به زبان کردی ترجمه و در چندین شماره مجله "سروه  " انتشار یافت و بعدها متن کامل آن در کردستان عراق(سلیمانیه) به زبان کردی ترجمه و منتشرشد. متن اصلی کتاب نیز که به زیان فارسی است، در سال 1382 پژوهش برگزیده ایران شد.
استان حافظ آفرین و سرزمین سعدی ساز فارس و شهر آباد »آباده«، آباد باد که چنین مردی را در سال 1315 روشنی بخش دیدگان کرد و به دنیا معرفی. در کارنامه این زرین قلم باستانشناس، دست کم تاکنون انتشار 200 مقاله علمی و 65 کتاب و صدها گفتگوی کارشناسی به چشم می خورد و تعدادی نیز آماده انتشار است. وی تحصیلات آکادمی خود را تا مرحله دکترا در رشته تاریخ و مردم شناسی ( شاخه باستانشناسی) از ایتالیا و آکادمی علوم تاجیکستان با درجه عالی اخذ کرده و برای تحقیقاتش به تمامی نقاط فارس سفر کرده و چنانکه خود می گوید: فارس را مانند کف دستش می شناسد.  این پارسی زاده کردشناس ردپای کردها در سرزمین پارس تا خلیج فارس و استانهای مجاور را کاویده و می گوید: اگر سلامتی اش او را یاری دهد، قصد دارد تا مطالعاتش را جدی تر دنبال کند و به سراغ کردهای بلوچ شده ارتفاعات تفتان نزدیک شهرستان خاش در بلوچستان برود. سالها آرزوی دیدار و گفتگویی با او همواره در دل بود؛ تا اینکه مراد برآورده شد و او را در همایش بین المللی ادبیات کردی در دانشگاه کردستان دیدم. دیدار با صداقت‌کیش سعادتی بود و گفتگویی مطبوعاتی نیز سعادتی والاتر. قرار تصدیع به ظاهر پنج تا 10 دقیقه بود که معمولاً بهانه ای خبرنگارانه است برای آغاز! دکتر صداقت کیش در همایش بین المللی ادبیات کردی در دانشگاه کردستان مقاله ای با موضوع" کردهای شبانکاره شیراز" به سوغات آورده بود که بر اساس آن غیر از کردان پارس، گروهی کرد دیگر که ازنظر نژادی نوادگان اردشیر بابکان به شمار می روند، در فارس حیات داشته اند که با نامهای شبانکاره، شوانکاره، شبنکاره، شبانکارگان و شبانکاریان در تاریخ رخ می نمایند. کهنترین و تنها اثری که طایفه های کردهای شیانکاره را بازکاوی کرده، »"فارسنامه" ی ابن بلخی« است که بین سالهای500 تا 510 هجری قمری نوشته شده و این کردها را در پنج گروه اسماعیلیان، رامانیان، کرزومیان، مسعودیان و شکانیان شرح داده است.
او در پژوهش خود احتمال می دهد که این کردها، مذهبی تسنن و امامیه و هفت امامی داشته که با زبانی غیر از پارسی سخن می گفته، اما زبان پارسی را خوب می دانسته اند. دکتر صداقت کیش در پژوهش خود، ایالت شبانکاره، بازماندگان آنان و آثار باستانی برجای مانده از آنها را بیشتر کاویده و  درپی آن است که این تحقیق را به صورت کتاب در اختیار علاقمندان قرار دهد. متن حاضر نتیجه گفتگوی یک ساعته با کردشناس نامی پارس است که 23 اردبیهشت ماه سال 89 در زیر درختان حیات دانشگاه کردستان با او صورت گرفت و استاد در پایان این گونه علاقمندی خود به فرهنگ و تاریخ کردها نشان داد:" »من که این گونه تاریخ کردها را مطالعه می کنم ، برای فهم بیشتر و رسیدن به نتیجه بهتر، کاش من هم یک کرد بودم«"! رواست از همکاری جناب معتصم حسینی همکار دکتر صداقت کیش در پژوهش "شبانکاره ها" که ما را در این گفتگو یاری دادند سپاسگزاری شود که خود نیز از تبار شبانکارگان کرد است. 

"جنایت در سکوت"‌ یک تیر و دو نشان

گفت و گو با بهروز نورانی پور نویسنده وکارگردان فیلم "جنایت در سکوت"

فیض اله پیری: هنگامی که کنجکاوی ناخواسته درباره یک پدیده تراژیک ناشی از جنگ ، هنرمند جوان سنندجی را به روستای »نلاس« سردشت کشاند هیچ کس نمی دانست که نتیجه آن تولید فیلمی خواهد بود که فضای جشنواره‌ها را چنان تکان خواهد که همگان را به تحسین این فیلم و کارگردانش وادارد و وجدانهای بیدار را برای حداقل کمک به یک خانواده آسیب دیده نا شی از بمباران شیمیایی به تحرک تشویق کند. فیلم مستند" جنایت در سکوت" به کارگردانی بهروز نورانی پور توانست این رویا را به واقعیت تبدیل کند. این فیلم هم جوایز معتبر دو جشنواره "»رویش" «و »"سینما حقیقت«" را به خود اختصاص و هم اراده های انسانی را برای کمک به خانواده "عبدالرحمان" سوق داد؛کاری که به گفته نورانی پور تنها از قدرت سینما و فیلم بر می‌آیدو به گفته یک منتقد سینما،" سوژه مستند »جنایت در سکوت« اگر تنها ثمره جشنواره ششم هم می‌بود، امروز ناگزیر از تحسین مدیران و پیگیران برگزاری آن بودیم". نورانی پور در گفتگو با سیروان جزئیاتی بیشتر از داستان و چونگی ساخت فیلم را با مخاطبان در میان نهاده است...

              فیض اله پیری :این گفتگو در شماره ۴۴۱سیروان منتشر شده است

»عباس كمندی« را معمولا با موسیقی می شناسند اما كمندی  55 ساله تنها یك هنرمند در عرصه موسیقی نیست. او به هفت اقلیم هنر پای نهاده است. شعر می گوید، نقاشی می كند، رمان، نمایشنامه و فیلمنامه می نویسد، مجسمه می سازد، تحقیقات فولكلوریك دارد، كارگردانی می كند و سریال عروسكی می سازد. [«در زلف چون کمندش»عباس] ؛رازها نهفته است . یك سینه سخن دارد و می گوید: »منتظر مرگم«! کمندی بازنشسته صدا و سیماست. سال 1349 با نمایشنامه مشهور »شه وبو و حه مه شوان« وارد رادیو سنندج شد؛نمایشنامه ای که یاد آور خاطرات دور کردستان برای نسل کهن سال امروز است .اینک بعد از عمری تجربه و تلاش هنری روزگار خوشی نمی گذراند:به قول خودش« دست تهی و خانه به دوشی گواه من » 

* آقای كمندی معمولا مردم شما را با هنر موسیقی می شناسند. اما در سال های اخیر اخباری از شما در حوزه تلویزیون و بعضا ادبیات منتشر شد. خود شما »كمندی« را با كدام شاخصه هنری می شناسید و اساسا از كدام دریچه هنر به این دنیای پررمز و راز آن پا گذاشتید؟

 - متشكر. رادیو كردستان در سال 1349 - آن موقع تلویزیون نبود - فراخوانی برای نمایشنامه نویسی منتشر كرد مبنی بر اینكه كسانی كه توانایی این كار را دارند، آثار خود را ارایه كنند. من آن وقت 19 سال داشتم. قبل از این فراخوان من به صورت غیررسمی می نوشتم. در پی این فراخوان نمایشنامه ای كه تقریبا داستانی رمانتیك و فولكلور بود به نام »شه و بو و حه مه شوان« ارایه دادم كه حالت نیمه منظوم داشت. این كار نیم ساعته من چنان شكفت و مورد استقبال قرار گرفت كه دوبار تقاضای اجرای آن شد. بار اول آقای فرشا [مجری تلویزیون كردستان] و خانم خلقی باهم اجرا كردند. همین اجرا باعث شد كه مردم تقاضای دوباره كنند. بعدها خودم آمدم به صورت نمایشنامه حرفه ای تر نوشتم و كارگردانی كردم. خدا رحمت كند مرحومان عطااله احمدی (گوینده)، مرحومه »شریفه فرقدانیان‌« كه دوسه سال پیش فوت كردند و همین آقای »شاهرخ اورامی« كه شعر می گوید و چند نفر دیگر با من همكاری كردند. در واقع من به عنوان نویسنده به خدمت رادیو درآمدم. بعد از این در مناسبت های ملی آن وقت، چون اشعار شعرای وقت با سرودها هماهنگ نبود، به مرحوم آقای كامكار گفتم من می توانم این گونه اشعار را بگویم.

* منظور شما حسن كامكار پدر كامكارهاست؟

- بله، ایشان ابتدا به من جواب ندادند. بعد دوباره گفتم آقای كامكار من می توانم این گونه اشعار را برای شما تهیه كنم. گفت: آقاجان، بچه بازی نیست. كسی باید این گونه اشعار بگوید كه تاریخ را خوب مطالعه كرده باشد. گفتم: شما از كجا می دانید كه من تاریخ را مطالعه نكرده ام؟! گفت: یعنی شما این توانایی را دارید؟ گفتم: بپرس، كاری نداریم؛ خدایشان رحمت كند. من یك شبه چهار شعر برای او آماده كردم. صبح آن روز شعر من در میان بچه های رادیو دست به دست می چرخید. هم به خاطر مضمون و هم به خاطر نظم، از آن استقبال شد.... این مقدمه ای بود كه من نخستین بار به عنوان نویسنده و ترانه سرا به رادیو رفتم. به نظرم حدود یكی دو سال گذشت كه من خوانندگی را شروع كردم.

 * چگونه وجود هنر در وجود ذاتی شما كشف شد؟ به طور مشخص از چه زمانی به این توانایی پی بردید؟

- صدای خوب به طور ژنتیكی در خانواده ما موروثی بود. یعنی پدربزرگم، پدرم و عمویم صدایی خوش داشتند. صدای خوش خدادادی و ارثی است و اصلا هنر نیست. بعدها كه بتوانی از این صدا استفاده كنی و از آن چه چیزی بسازی مهم است. اگر با سایر اجزا هماهنگ شد، آن وقت می شود هنر. ممكن است از هر صد نفر جامعه بیست نفر صدای خوبی داشته باشند.

 * ظاهرا »اورامان« نخستین اثر موسیقی بود كه شما به صورت رسمی منتشر كردید؟!

 - من قبلا سه اثر دیگر منتشر كرده بودم.

* شركتی بودند؟

- نه، ضبط رادیو بود. قبل از »اورامان« من حدود 30 ترانه خوانده بودم. معروفترین آنها »بی بی خانم«، »گلی بانه« و »صبری گل فروش« بودند.

* »صبری گل فروش« را یكی از خوانندگان قدیمی سنندج در سال های اخیر دوباره خوانی كرده است.

- بله، خانم[شهین] طالبانی. باهم همخوانی كردیم.

* آهنگ را هم خود شما ساختید؟ یا تقلیدی بود؟

 - خودم ساختم؛ اما به تقلید از یك اثر عربی. الان یاد ندارم چه كسی بودند. قبلا می دانستم فراموش كردم.

* تصویری از شما كه روی نسخه اول اورامان چاپ شده است، سالهای جوانی شما را نشان می داد، ظاهرا نقاشی است...

 - اورامان با دو لوگو منتشر شد. این تصویر نسخه اولیه مربوط به من است. وقتی نشسته بودم، ارژنگ كامكار تصویر مرا كشید.

* پس علاوه بر موسیقی نقاشی هم كار می كنند؟

- بله.

* اتفاقا من با بیژن كامكار هم مصاحبه كردم. از سه اثر شما یعنی اورامان، پرشنگ و گلاویژ كه با كامكارها كار كردید، سخن به میان آمد. ایشان گفتند این آثار را به صورت غیررسمی آغاز كردیم. یعنی شما گفتید سازی بزن تا بخوانیم. در واقع فی البداهه شما با نیت انتشار كاست عمل نكردید...

- بله، برای اورامان همینطور بود. می توانستیم بهتر كار كنیم. سال بعد از این »پرشنگ« و بعدها »گلاویژ« را شروع كردیم. الان كاری جدید با آقای »عندلیبی« داریم به نام »كیژی لادی« (دختر روستا)، شركتی هست. به نظرم برای نوروز امسال آماده انتشار شود. نصف كار هم ضبط شده است.

* آهنگ ها را چه كسی ساخته است؟

- خودم ساخته ام. همه اش كردی است.

* حتما باز هم فولكلور..؟!

- می دانی موضوع چیست؟ اجازه بده خدمت شما عرض كنم. پایه هایی كه من برای موسیقی می گیرم معمولا محلی و فولكلور است كه من آن را زنده می كنم؛ از ملودی های كهن كردی و اشعار هجایی كردی شروع می كنم. مسلما تغییراتی صورت می گیرد؛ منتهی این تغییرات اصالت را حفظ می كند؛ چون اصل پایه است. آنچه كه بیشتر مرا منزوی كرد قدرناشناسی بود. به هر حال انسانی كه در جامعه برای هنر زحمت می كشد و اثر ارایه می كند... ؛ البته هیچ اشكالی ندارد كه دیگران هم بیایند و استفاده كنند. حتی من با نام دیگران اثر تولید كرده ام. به میزان خاصی توانایی داشته ام كه دیگران هم استفاده كنند. شخصی مثل »عباس كمندی« تا زمانی كه وارد گور می شود به عشق نیاز دارد. باید عاشق بود تا بتوان اثری درخور تولید كرد. اما زمانی از عشق تهی می شود، دیگر حرفی برای گفتن ندارد. به خصوص وقتی دیگرانی می آیند در حمله روزگار به انسان شریك می شوند تا انسان را سركوب كنند... من می توانستم كارهایی در طول این مدت سكوت ارایه بدهم؛ اما جوانب را كه می دیدم؛ صحبتی از قدرشناسی نبود. نكته دیگر اینكه تاكی ما كار كنیم و دیگران به نفع خود مصادره كنند؟ باشد كه یك بار هم خودم استفاده كنم، چه اشكالی دارد؟ خیلی وقت ها من كار كرده ام و دیگران قاپیده اند.

* كارهای شما در شركت سروش تجدید چاپ هم شد؟

- تجدید چاپ شد، بارها. فقط از فروش نسخه های اول یك میلیون و پانصد هزار تومان به من دادند. شش میلیون فروخته بودیم. سه میلیون و پانصد هم به كامكارها رسید. ابتدا قرار به گونه ای دیگر بود... آن زمان این گونه بود. البته امروز چیزی دیگر است.

* برنامه ای برای تجدید همكاری با كامكارها ندارید؟

- نه.

* دلیل قطع ارتباط را شما به همان ریشه حرفه ای نسبت می دهید؟

- نه، به حقیقت من كامكارها را به عنوان دوست خیلی می پذیرم. گاهی برای آنها دلم تنگ می شود. چون خاطرات زیادی باهم داریم. جوانی من با این دوستان گذشت. نه تنها به خاطر خوانندگی. توجه داشته باشید من هر وقت به تهران می رفتم، خانه آنها بودم. پدر آنها را هیچ وقت »آقای كامكار« صدا نمی كردم. می گفتم »آغا«. بازبان فرزندانش سخن می گفتم چون با آنها رشد كرده بودم. من به شما نصیحت می كنم كه با فامیل یا كسی كه دوستش داری، معامله نداشته باشی.

* به نظر شما هنرمند به چه كسی گفته می شود؟

 - ما هم هنرمند داریم و هم تكنسین هنر. هنرمند خالق است. خداگونه است. تكنسین هنر روی اثر هنرمند كار می كند و در واقع آن را زیباتر و جالب تر می كند. اما متاسفانه امروز در جامعه ما هر كسی دهلی به دست می گیرد، عنوان هنرمند را به او نسبت می دهند و این موضوع به نظرم جالب نیست. هنرمند جایگاه دارد. مگر می شود به سرباز بگویند سرگرد؟! یا به گروهبان می شود سركار استوار گفت؟! هنرمند بودن رده های مختلف دارد. باید شناسایی شود كه چه كسی هنرمند است، چه كسی تكنسین است. مبادا كسی كه هنوز هنرمند نیست، تحت تاثیر سخنان دیگران دچار سردرگمی شود.

* دوست داریم تحلیل شما از وضعیت امروز هنر در كردستان را بشنویم. گذشته و امروز را چگونه می بینید؟ چه تصویر و ذهنیتی از گذشته و امروز چشمه جوشان هنر در این منطقه دارید؟

- خداوند لطف و رحمتی كه به مردم كردستان داشته، این است كه به آنها طبیعتی چهارفصل داده و هركدام از این فصول در كردستان زیبایی و ظرافت خاص خود را دارد. برای مردم كرد این تصاویر چنان زیباست كه مادیات نمی تواند جای آن را بگیرد. این گونه نیست كه كسی كه پول ندارد، زیبایی شناسی هم ندارد. طبیعت كردستان به گونه ای است كه خود به خود شاعرپرور و هنرمندپرور است. نمونه ای خدمت شما عرض كنم. در موسیقی اصیل و كهن هندی سازی مثل »سیتار« ناله ی درون مردم هند است. فقر و فلاكت و فرهنگ مردم هند را گویاست. در كردستان هم موضوعاتی مثل رنج و مشقت و درد روزگار موج می زند كه در موسیقی و هنر بازتاب یافته است. قالی یه كه ی ژێرمان ماسی ده رهه مه پرزگ ماسیه كان زۆخ و وه رهه مه (قالی زیراندازما نقش ماهیان در خود دارد و این ماهی ها هم سینه ای پر از درد و رنج دارند) همین یك شعر می تواند به اندازه شاهنامه تفسیر داشته باشد. خیلی ساده است اما پرمحتوا. تاریخ و به ویژه تاریخ اجتماعی، مسایل فرهنگی، كمبودهای زندگی و مشقت های سیاسی در اشعار و هنر كردی موجود است. از این ها بالاتر، كردستان مكان داشته های فرهنگی ایران باستان است؛ در واقع میراث دار این سرزمین است.هرچه تصور كنی، از موسیقی گرفته تا شعر و ... در این جا ماندگار است. این مسئله خودش وجهه ای جداگانه برای كردها تعریف می كند. البته این گونه نیست كه من بگویم كرد برتر است. من قصدم این نیست. شاید همین سنت گرایی باعث عقب ماندگی از خیلی چیزها برای آینده شده است. اما در كل، كردستان، سنت داخلی ایرانیان را حفظ كرد، نوروز را حفظ كرد. موسیقی و ادبیات هجایی خود را حفظ كرد. زیربار عروض نرفت. عروض كه مخصوص اعراب است، در كردستان از »وفایی مهابادی« به بعد شروع می شود. قبل از آن ما غزل سرا نداشتیم. این مسایل باعث شده كه این منطقه از سایر مناطق نمود و جوشش هنری بیشتری داشته باشد و آن را به جامعه ارایه دهد. منتهی هنرمند آگاه كم دارد؛ هنرمندی كه تفكیك كند و بتواند سنت گرایانه تر اثر خود را ارایه كند. البته این موضوع مكمل می خواهد. مثلا من چگونه به هنرمندی می توانم بگویم كه این اثر موسیقایی را برای من بازسازی كن و نشانه های عربی آن را حذف كن. هرچند ممكن است با این شرایط ریتم و جاذبه شادی آفرینی بیشتری داشته باشد؛ كار می خواهد. آهنگ های تركی را تبدیل به كردی می كنند و ... بدون اینكه توجهی به پایه و اساس موسیقی كردی داشته باشند. البته جامعه در درازمدت این گونه آثار را پس می دهد و طرد می كند. شما ببینید كه برخی خواننده های ما از دهه پنجاه تا كنون كجا رفته اند؟ حذف شدند. جامعه آنها را طرد كرد. شما ببینید برخی شبكه ها هم در خارج كشور موسیقی پخش می كنند اما دیگر جذبه ندارند؛ مقطعی هستند. در عوض چهره هایی مثل »شجریان« تا قام قیامت پابرجا هستند.

 * شما علاوه بر موسیقی تحقیقاتی هم در حوزه فولكلور داشته اید. ممكن است از نتایج این تحقیقات بفرمایید و اینكه چه كارهایی انجام داده اید؟

- مسایلی كه خدمت شما عرض كردم در واقع عصاره تحقیقات من در فولكلور است. من 18 سال برای واحد تحقیقات [موسیقی صدا و سیما] در تهران كار كردم. در این 18 سال شش هزار صفحه مطلب و مصور تهیه كردم كه در تهران نگهداری می شود. الان هنوز هم با من مكاتبه دارند. همین چند روز پیش یك نامه فرستاده بودند كه شما این همه كار را در اختیار سازمان قرار داده اید كه مورد استفاده پژوهشگران قرار گیرد، جای تقدیر است. براساس همین تحقیقات نمایشنامه ها و آثار مكتوب و تلویزیونی تولید كردم. سریال »میرنوروزی« را نوشتم كه در شبكه یك پخش شد. كارهایی تلویزیونی در سنندج داشتم. سریال »رد پای شغال« از شبكه دوم سراسری پخش شد. دو اثر عروسكی 30 و 40 قسمتی هم برای مركز صدا و سیمای همدان به نام »مورچه ها« و نقلی و ننه نقلی« ساختم. اخیرا »پهلوان پنبه« را به عنوان یك سریال در شبكه محلی كردستان ارایه دادم كه به صورت »عروسكی« بود. كارهای زیادی انجام دادم. الان همه اش به ذهنم یا به شمارش نمی آید.

 * منتقدان آثار تلویزیونی شما می گویند كه اگر »عباس كمندی« تنها راه موسیقی را ادامه می داد، موفق تر بود. نظر شما در این باره چیست؟ آیا حضور در عرصه آثار مكتوب و تلویزیون به موسیقی به عنوان محور سرمایه هنری شما ضربه نزده است؟

- ببینید، اولا هنرمند در جامعه حق زندگی دارد. درثانی من به همان اندازه كه تشنه موسیقی هستم تشنه شعر، نمایشنامه نویسی و نقاشی هم هستم. نهایتا تابع روحیات و احساس خودم هستم كه در چه مقطعی چه هنری در احساس من شكوفا شود تا آن را كار كنم. احساسم از من چه بخواهد و چه بتوانم در این شرایط ارایه دهم. من به این گونه نقدها ایمان ندارم كه اگر تنها موسیقی را ادامه می دادم موفق تر بودم. گمان نمی كنم این گونه باشد. من جایی دیگر گفتم كه كارخانه ماشین مثلا »ژیان« فقط ژیان تولید نمی كند. ماشین های دیگر هم تولید می كند، هركدام با ظرفیت و شكل خاصی. پروردگار عالم هم انسان ها را این گونه خلق كرده است؛ با ظرفیت های گوناگون. حالا اگر من ادعا می كنم كه ظرفیت و توانایی این را دارم كه در تمام این حوزه ها فعالیت داشته باشم، زمانی حرف من غلط از آب در می آید كه آثار من جذب جامعه نشود. وقتی جذب جامعه می شود، پس ادعای من صحت دارد. جامعه هیچ چیزی را به زور نمی پذیرد. وقتی جامعه بگوید كه این كار شما زیباست، پس مشخص است كه من كار كرده ام.

* چند اثر مكتوب هم از جمله یك كتابچه در مورد »سید علی اصغر كردستانی« به قلم شما منتشر شده است. این موضوع را هم بیشتر توضیح دهید.

- آثار مكتوب منتشر شده زیاد نداشته ام... مطالبی راجع به اورامان در قالب كتابچه ای كوچك و كتابی به نام »سرگذشت ورزش باستانی كردستان« نوشته ام. همانطور كه شما گفتید كتابچه ای هم در مورد هنرمند و خواننده نامدار كرد، سید علی اصغر كردستانی دارم. اما آثار مكتوب فراوان دارم كه منتشر نشده اند. سرمایه گذاری و پول می خواهد. تا من نمیرم این ارزش را پیدا نمی كنند كه كسی برای چاپ این آثار سراغ من بیاید. »زهر افعی« حدود دو هزار صفحه است كه خاك می خورد. »پس كوچه های سنندج« را دارم كه حدود 700 صفحه است. مقدار زیادی تحقیق و فیلمنامه مثل »سنجرخان« و كاری دیگر به نام »طاعون مسلح« دارم كه زندگی نامه »سید عطا« معروف به »عطا كل« كه »باینچویی« و از مجاهدین معروف دوران رضاخان بود، است. كاری به نام »سارو« دارم كه الهام از یك بیت باستانی است. حتی داستان های پلیسی دارم مثل »مفتش اول« كه سریالی 30 قسمتی است. مسایل جاری هم كه شما می بینید در شبكه كردستان به صورت فیلم پخش می شود. مثل »ارثیه مامه رحیم« كه اخیرا ارایه دادم و »جزیره اسرار آمیز« به عنوان اثر كمدی كه قرار است كار بكنند. اخیرا هم سریالی در همین شبكه كردستان داشتم با عنوان »كاگله، عضو جدید اوپك«.

* خیلی خوب، آقای كمندی، الان روزگار را چگونه می گذرانی؟ با هنرمندان چه ارتباطی داری؟

- روزگار یك بازنشسته چگونه می گذرد؟ همینطور. به طور كلی با بیرون ارتباط ندارم. مشكل مَفصَل دارم و رفت و آمد برایم سخت است. منتظر مرگ هستیم تا ببینیم كی فرا می رسد. این مرحله را هم می گذرانیم و تمام. من تنها این را می گویم كه وقتی هنرمند در جامعه ای مطرح می شود - به ویژه هنرمندی كه اصلا برای خود هیچ تبلیغی نكرده است - بی دلیل معروف نمی شود. هنرمندی كه با ضد تبلیغ با خود برخورد كرده است و با هنر تجارت نكرده است، هنرمندی كه جامعه او را پذیرفته و در بین مردم محبوب می شود، شانسی به این مرحله نمی رسد. رنج برده است. خوب است برخی مسئولان قدرشناس باشند. هنرمندان را درك كنند. آنها یك بار دیگر به دنیا نمی آیند. مخصوصا هنرمندانی كه یك پایشان لب گور است. *الان هنوز در خانه كار می كنی؟ - اگر كار نكنم می میرم. شعر می گویم، نقاشی كار می كنم. این تابلوها كه می بینید از آثار خودم هستند. تخیلی هستند.

* چه سبكی كار می كنید؟ چگونه به سمت نقاشی رفتی؟

 - كار من تخیلی است. از كودكی علاقه مند بودم. كلاسیك نیست. هیچگاه توانایی هایم را در مدرك محدود نكرده ام. وقتی مردم به دانشگاه می رفتند من آزاد كار می كردم. در یك شرایطی حس كردم كه لازم است انگلیسی بیاموزم و آموختم. البته مدرك برای دوره ما لازم است. اما كار من تحقیق است. اگر شما كلمه ای را مطرح كنید و من با آن ناآشنا باشم حتما دنبال آن می روم و درباره اش كنجكاوی می كنم. این ذات من است.

                         خبرنگار برتر میراث فرهنگی ایران شدم 

در دومین جشنواره رسانه ای(بین المللی) میراث فرهنگی که ۳۱دوشنبه اردیبهشت در تهران برگزار شد خبر نگار برتر مطبوعات محلی کشور در بخش خبر شدم . این انتخاب به خاطرارایه خبری با عنوان «سدسازی آثار تاریخی کردستان را تهدید به نابودی می کند»بود. در این جشنواره خبرنگاران ونیز مهمانانی از داخل و خارج کشور حضور داشتند.پارسال نیز مقام سوم بخش گفتگو را در این جشنواره کشب کردم . بدین ترتیب دومین لوح تقدیر و دوسکه بهار آزادی از معاون رییس جمهور و رییس سازمان میراث فرهنگی _ صنایع دستی و گردشگری دریافت کردم .خوشحالم ؛البته بیشتر به خاطر سکه ها_ متا سفانه !

اجرای برنامه امسال بر عهده سهیل محمودی شاعر و مجری برنامه های کاروان شعر و موسیقی صدا وسیما بود . البته نیز چون پار سال لباس کردی من توجه مجری برنامه را به خود جلب کرد و با اوصاف او عکاسان و حاضران و رحیم مشایی نیز کنجکاو شدند .

رحیم مشایی اگرچه اکنون رییس ساز مان میراث فرهنگی معاون رییس جمور است اما ظاهرا هنوز مدیریت مجله کردی سروه را رها نکرده است .او این مسولیت را سالهای اول انقلاب گرفت . درآن زمان جلال ملکشاه و ماموستا هیمن نیز با این نشریه کردی همکاری می کردند .همینکه مشایی به من لبخندزد و در روی سن با من دست داد از فرصت استفاده و به عبارتی سوءاستفاده ! کردم وچون پارسال در یک لحظه اوضاع اوضاع جلال ملکشاه را برای او باز گفتم .در پایان مراسم و به هنگام خروج شرکت کنندگان جلسه مشایی اندکی خودی ترشدو با زبان کردی با من احوالپرسی کرد و گفت که از کجا آمده ام ؟از او در باره فلسفه تصمیم دولت برای انتشار سروه در اورمیه در سالهای نخست انقلاب سوال کردم که با خنده گفت داستان طولانی دارد .با این حال قول داد در فرصت مناسب در این باره با من مصاحبه کند. به روی شرکت دراین گونه جشنواره ها هم تجربه جدید و فرصت خوبی برای دیدار برخی روزنامه نگاران و اساتید فن و البته یافتن دوستان جدیدچون ایرج افشار سیستانی است که تاریخ کرمانشاهان را مکتوب کرده است

داوران دومین جشنواره رسانه ای میراث فرهنگی از روزنامه نگاران و اساتید برجسته ارتباطاط ایران هستند:

استادان حسین قندی ,دکتر یونس شکر خواه ,سید طه هاشمی ,فریدون صدیقی(سنندجی ساکن تهران)مهدی منتظر قائم,علی اکبر قاضی زاده ,مجیدرضائیان ,مینو بدیعی,لیلا رستگار,دکتر رسول وطن دوست ,دکتر مهدی منتظر قائم ,سیف الله صمدیان ,مجتبی آقایی و جاسم غضبان پور

لینکهای مرتبط

http://taninkurdish.blogfa.com/

http://ilna.ir/shownews.asp?code=421607&code1=18

http://www.persianblog.ir/posts/?weblog=ghasrefarhad.persianblog.ir&postid=5442807

http://www.persianblog.ir/posts/?weblog=ghasrefarhad.persianblog.ir&postid=5111634

بدرود تا آوردگاهی دیگر...!

همایش فرهنگ و ادبیات کلهر که قرار بود امروزپنج شنبه (۲۷/۲/۸۶)در کامیاران برگزار شود لغو شد .

هنوز از سوی منابع رسمی دلیل لغو این همایش اعلام نشده است .

بسیاری از شخصیتهای سیاسی ـ فرهنگی و ادبی سرشناس کرد برای شرکت در این مراسم اعلام آمادگی کرده بودند

جلال اهل روستایی به نام ملکشان از توابع سنندج است.هر روز حیات او ازعراق گرفته تا مجله سروه و دوستی اش با ماموستا هیمن شاعر نامی کرد و نیزدوستی اش با شیرکو بی کس شاعر نام آوازه کردستان عراق و احمد شاملو و ...داستانی دارد.گاهی به دفتر نشریه می آیدوبه قول خودش دردی از آلامش را بیان می کند.بچه های سیروان برای او احترامی خاص قائلند اما جلال از دست روز گار می نالد که چه می خواست و چه بر سرش آمده است .هنوز که هیچ کتابی منتشر نکرده و جوانی پر انرژی بود به عضویت کانون نویسندگان ایران در آمد.نقل است که شاملو گفته بود اگر کسی درآینده در شعر فارسی حرف برای گفتن داشته باشد این جوان است.جلال ازخدایگان ادبیات پارسی و ناخدای ادبیات کردی است.او تا کنون یک کتاب شعر کردی با نام ((زره ی زنجیری وشه دیله کان ))منتشر کرده است واز اینکه بدون اجازه او آنرا تجدید چاپ می کنند اعتراض دارد.سال گذشته سیروان با گفتگویی داشت وبه همراه  عکس او در صفحه او ل منتشر شد.سه شنبه این هفته از ملکشاه در دانشگاه بو علی همدان تجلیل می شود.تلاش می کنم اشعاری از او در این صفحه اینترنتی منتشر کنم .چند روز پیش به سیروان آمد با این شعر تازه که از درد گفته است .

گو بیاید مرگ من آماده ام

زیر شمشیر دموکلس زاده ام

من که سر بر آسمان می سودمی

زیر پای سفله گان افتاده ام