قصر فرهاد
صفحات وبلاگ
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: فیض اله پیری - ۱۳٩٢/٧/٧

یەکمین وت و وێژ شارام نازری گورانیچڕ دەنگ خوەش کرماشان وە زوان کوردی

عکس از یحیی صمدی

عکس از یحیی صمدی

شارام نازری ئەڕای،‌کونسرتێگ پەنشەمە و جومەی دو ھەفتە لەیەو وەر وە داوەت ئەنجومەن پشت گرتن لە نەخوەشەیل شیرپەنجە(سەرەتان) و ئەڕای پشتیوانی لەی جەمە، ھاتە‌شار سنە‌دژ کورستان و کونسرتێگ دو روژە وەڕیەوبرد و مەردم – وە تایبەت وەختێگ گورانی ناودار و ناسیای »مناڵ کوردم، فارسی نیەزانم« خوەند، – پیشوازی فرەیگ لە لێ کردن و نازری لەشەو یەکما وەت: لە یەک دوای ساڵەیل فرەیگە ھاتمەسە ناو مەردم و میلکان خوەم، فرە شادم و ئومێد دێرم بتوانم وەی کارەیلمە،‌ ئەڕای پشتیوانی لە نەخوەشەیل شێرپەنجەی کوردستان، گام بویچگی ھەڵبگرم. ھەر وەی جورە ئێ گورانی چڕ گەورای کوردە وەت: ھە لەی باوەتە و ئەڕای ئێ کارە‌و بەرز کردن شان و شەکەوت موسیقای کوردی لە شارەیل کوردنشین تر، جور کرماشان و مەھاباد بەرنامە دێرم.

گەپ گوڕێگ خوەمانی ک ێیشکەش بوودە خوەنەرەیل، ھەفتەنامەی »سیروان« تایبەتی ئامادەکردی یە و لە‌ روژنامەیل ترە ک بەڵاو نەویەسەو. شایان باسە سەردیڕ ئێ وت ویژ لە گورانی مەیشور »منال کوردم (کرماشانێگم) فارسی نیەزانم…«نازری گریاس.

 ئێ وت و وێژە فرە وە سەختی ڕێ خریاد و شارام نازری ئەڕای یەکمین جارە‌ وە زوان داڵگی کوردی جواو پرسەگان داسە‌و باس گورانی چڕی و گورانی چڕەیل کورد کەید و ھاڵ باڵ ئیمروژ گورانی کوردی شیەو کردیە. 

 ....دریژه (ادامه مطلب)


مناڵ کوردم فارسی نیەزانم

یەکمین وت و وێژ شارام نازری گورانیچڕ دەنگ خوەش کرماشان وە زوان کوردییەو

عکاس از افشین فتاحی

عکس : افشین فتاحی

فیض اله پیری - تایبەتی سیروان: کییه‌ ک  «شارام نازری» گورانی چڕ و  ماموستای پایەبەرز موسیقای کوردی نەناسد؟ ھونەرمەندی ک فرەتر لە۵٠  ساڵە مەینەتی و مەنیەتی نیەناسد و ئەڕای خزمەت وە ھونەر ، ‌شەو و روژ کردیەسە یەکێگ.

نەک ئەڕای نازری ئەیب نییە، بەڵکو شانازی کەی وە ناسنامەی کوردی خوەی و ھویشی: »ئەڕا من شانازی یە ک لە ‌داوان داڵگ کورد وە دنیا ھاتمە. لە سای ئێ داڵگە و ئێ کولتوور و  فەرھەنگە و ئەدەبیاتە گەورا بیمە‌و لە  تەمیرە و موسیقای یارسان کەڵک فرەیگ گردمە.«

لە ‌جواو ھەواڵنویسی لە ئێ کەڵە پیاوە باوەت یەک بازی لە‌ مەردم کرماشان وە زوان داڵگی وەل مناڵەیلیان قسە‌ نیەکەن، ئویشی:» باسی سیاسی لە دیرۆک ئیمەس… مال و مەک کرماشان وەگەرد ناوچەیل ترەک کورد ا ئەڕای من  فەرق مامەڵەی نەیرد. مەردم کرماشانیش خوین کورد وەناو رەگیان تێدە کوڵ«

چەنێگ لەیە وەریش خوەی وە یەی روژنامەنویس کورد کرماشانی وەتوید: »ئەڕای من فەرقی نیە کە یە لە‌ کام ناوچەی کرماشان یا کوردستان وە دنیا ھاتمە. گرنگ یەسە ک ھویریەی ئێرانی کورد بتوێنم دروس شی ئەوبکەم و نیشان بیەم«.

 خوەی ئویشی لە شار کرماشان لە ‌کویچەی »ئەبولقاسم یەخچاڵی« ک باوگ داڵگم بیە، وە دنیا ھاتمە ک ھا لە خوارتر کویچەی »سەفت« لە شار کرماشان. ئیسە پا ناسە ۶۴ ساڵان و ھێمانێ گڕگورج و کاراتر لە‌ جوانەیل ھا شوون ھونەر و گورانی چڕینەو.

شارام نازری ئەڕای،‌کونسرتێگ پەنشەمە و جومەی دو ھەفتە لەیەو وەر وە داوەت ئەنجومەن پشت گرتن لە نەخوەشەیل شیرپەنجە(سەرەتان) و ئەڕای پشتیوانی لەی جەمە، ھاتە‌شار سنە‌دژ کورستان و کونسرتێگ دو روژە وەڕیەوبرد و مەردم – وە تایبەت وەختێگ گورانی ناودار و ناسیای »مناڵ کوردم، فارسی نیەزانم« خوەند، – پیشوازی فرەیگ لە لێ کردن و نازری لەشەو یەکما وەت: لە یەک دوای ساڵەیل فرەیگە ھاتمەسە ناو مەردم و میلکان خوەم، فرە شادم و ئومێد دێرم بتوانم وەی کارەیلمە،‌ ئەڕای پشتیوانی لە نەخوەشەیل شێرپەنجەی کوردستان، گام بویچگی ھەڵبگرم. ھەر وەی جورە ئێ گورانی چڕ گەورای کوردە وەت: ھە لەی باوەتە  و ئەڕای ئێ کارە‌و بەرز کردن شان و شەکەوت  موسیقای کوردی لە شارەیل کوردنشین تر، جور کرماشان و مەھاباد بەرنامە دێرم.

گەپ گوڕێگ خوەمانی ک ێیشکەش بوودە خوەنەرەیل، ھەفتەنامەی »سیروان« تایبەتی ئامادەکردی یە و لە‌ روژنامەیل ترە ک بەڵاو نەویەسەو. شایان باسە سەردیڕ ئێ وت ویژ لە گورانی مەیشور »منال کوردم (کرماشانێگم) فارسی نیەزانم…«نازری گریاس.

ئێ وت و وێژە فرە وە سەختی ڕێ خریاد و شارام نازری ئەڕای یەکمین جارە‌ وە زوان داڵگی کوردی جواو پرسەگان داسە‌و باس گورانی چڕی و گورانی چڕەیل کورد کەید و ھاڵ باڵ ئیمروژ گورانی کوردی شیەو کردیە.

* مەردم پرسن ئەڕای چە ماموسا شارام نازری دوای ٣۵ سال ھاتیە سنەدژ؟ ئەڕای چە زویتر ناتیدە سە ناو ئێ مەردمە؟!

- فرە سەختە. بەرنامە رشانن و ئجازەی کونسرت و کارەگانی فرە سەختە. من خوەم کوردم، ‌شایەد وەی خاترە‌ نەزەری داشتون! چەن سال پێش ک ئەڕای کونسرت چیمە کرماشان، وەڕاسی سەخت بوی. یەی شەو لە بەرنامەگەیش تاتیل بی و ئجرا نەوی. ئەگەر دەوڵەت ئاغای» روحانی« لە سەر کار نەویاتیا و کونسرت ئیمە‌ ئەڕای کار خەیر نەیواتا، ئجازە نیان. یەکێ دەوڵەت تازە و دیومیای خەیر بوین کارەگە بایس بی، وەگەرنە گاھەس ناتیامە کوردستانیش .

*ھەڵبەت سەرکار لە گەپ و گوڕێ تر فەرمایش کەید سنە دژ و کرماشان ئەرای من فەرقێ نیەکەید، بەڵکو گرنگ یەسە ک فەرھەنگ کوردی نیشان بیەم.

- وەڕاسی ئە‌ڕای من فەرقی نیەکەید، کورستان(مەبەست سنەدژە) یا کرماشان.

* مابەت ئیوە جور ھونەرمەندی لایەبەرز ھا دڵ مەردم . ھەر ئەو جورە ک زانین لە فڕۆکە‌خانە تا جی وەڕێوە چین کونسرت و ھوتڵ، مەردم فرەیگ ھاتن ئەڕای چاو لێ کەفتن و پێشواز ئیوە. لە‌ دوای ٣۵ سال ھاتیدە شار سنەدژ، شار فەرھەنگ و ھونەر. چ ھەست و ئێحساسی داشتی؟

-خو مەردم ئێرە خوین کوردی ھا ناو ڕەگیان و خوڵکیان گەرمە و مێوان ھورمەت نەن و خوەیانیش شادن. ھەر ئەو جورە ک لە شەو یەکم کونسرتەگەیش وەتم: مللەت کورد، مللەت رەزم و بەزمە.

* ماموسا نازری ، ١٠ ساڵ لەیەو وەر ک لە کرماشان خزمەتت رەسیم، گلەیی فرەی کردیاید لە ‌دووارەکاری ژەنیارەیل و گورانی چڕەیل. تواستم بزانم ھێمانێگ سەرکار ھایدە سەر ئێ بیر و را، ئایا ئاڵ و گوڕی وەسەر موسیقا ھاتیە؟!

- بەڵێ ھاتیە، منتای خراوتر بییە!

* وە چ نەزەر؟

- جوریەک خوەنین و دوجارە‌کاری و تەقلیت فرەوە بییە. یە ڕی و ڕەوش دوروسی نییە.

* نەسڵ جوان ک خوەشیە کار تێ، چەنێگ ئەرای ئیوە جی ئومێدە؟

- جوانەیل ئەگەر دوجارە کارێگ بکەن و ڕێنمایی نەون، ھەر ئی ئەو جورە بود ک وەتم. نیە‌توانن کار بکەن و وە پڵلەی بەرز ھونەر راسە قینە بڕەسن. بایەس شێواز و ڕی و ڕەوشت دروسی بوود. ڕێ و بانیش ھامار و ئامادە بود.

* ئایا ئێ ڕێ و بانە ئامادەس؟

- وە دەوڵەت تازە من فرە ‌ئومێد دێرم.

* کرماشان قەدیم، گورانی چڕ‌ەیل گەورای داشتیە. ئەرا چەنێگە گورانی چڕەیل ترەک لەی وڵاتە ھەڵ نەکەفتنە؟

- وە نەزەر من ئەو وەختیشە خاس نەوی. ئەو وەختیشە تا ئەو جی ک وە ھویرم باید – ئومرێگ ک م کردمە – وە ھویر نیەتێرم کەسێگ وە بان فەرھەنگ کورد ریشەیی و بنەمایی کار کردوید. سازمانی، کەسێگ… ھەمیشە سامان نەیاشتیە

* ئیمرو چ جور دوینید؟

- ئیمروژیش فرە ناجورە. رەوشەگە فرە خراوە. وەلێ ئومێدواریم لە‌ئایندە در وس ئەوبوود؛ ھەم لە‌باوەت گشتی فەرھەنگ و ھونەر کورد  وە تایبەت؛ ھەم لە‌باوەت موسیقا .

* لەباوەت تەقلیت لە ‌موزیک گلەیی داشتی. لە باوەت شێئرەیل کوردی ک لە گورانییەیل کەڵک گرتیدە، زورمیان فولکلورن. یانێ خوەدانیش لە شێئرەیل نوو کەمتر کەڵک گرتینە. ئیسە لەکرماشان و ئیلام شائیرەیل فرەیگ دێریم ک شێئرەیلیان کەڵک گورانی چرەیل گرتیە، جور »سەیید ئیبادەتیان« و »ئەلی ئوڵفەتی« و شایرەیلی‌تر، ک فرەشیرەیلیانی بیەسە گورانی. لەی باوەتە چە فەرمایش کەی؟!

- وەداخەو وەخت نەکردمە. ژیان ماشینی و گرفتاری و سرەت و خێرایی نیەیلد. م خوەم فرە خەت و بەرنامە ‌دێرم ک نەتوانیمە وە ئەنجام بڕەسنمان. وەلێ ئەگەر وەخت بکەم و دەرفەت دروسی بایدە نوا، خوەشم تێ کاری بکەم. ئومێدوارم فەرەنگسەرا یا دانشکەدەی فەرەنگی ھونەری لە ‌سنەدژ یا کرماشان دروس بوود و بەرنامەی رشنی ھساوی بکرێد، ‌ئەو وەختە بوود کارەیلێگ بکەیم.

* چەوتەمە و ئینتزار لە گەورەیلێگ جور سەرکار فرەترە…

- وەلا من یەی کەسم. یەی نەفەریش خوو دەنگێ نەیرد. تا ئەو جێیە ک لە ‌دەسم ھاتیە لە ٣٠ ساڵ لەیەو وەرتا ئێرنگە، لە‌ھەر لای لە‌دنیا توانیمە، موسیقای کوردی وە مەردم مارفی کردمەو ناسانمە. ئەو قەرە لە‌دەسم ھاتیە چەوپووشی نەکردمە.

وەختی ئورکستر ١۵٠ نەفەری ئەرمەنستان ھات و ئاغای» لوریس چکنواریان« ئەڕای کار وەگەرد خوەیان، بە نە ھەڵوژاردن، وتم: کوردی خوەنم. فرە ئەڵاجەوی بی ئەڕایان و سەریان سڕ مینیاد!

وەت: ئەڕا کوردی؟ وەتم: خو دی توام کوردی بخوەنم. لە‌ تێران ئێ قسە دژ و موخالف فرەیگ داشت. وەلی چون وەتن تەنیا لە تێران ئجرا بوود، ئیمەیش وەتیم دوگلە کار فارسی وەل گورانییە ‌کوردیەگانا خوەنیم. وەتن: خاس. من وەگەرد شانامەی کوردی وەگەرد تەنبور کار فرەی کردمە. من جوملە لە نەوار»ئاواز ئەساتیر«. ناوەگە گرنگ نییە،‌شەرت یەسە ئایەم شوون کارە بگرێد و دریژی بیەیدە پێ.

* ھەڵبەت نەیە ک سەر کار زامەت کە‌مێ کیشایدە ئەرای گورانی کوردی. منتای مەردم ئویشن لە  شارام نازری فرەتر توایم. وەختێگ سەر کار شانازی کەی لە داوان داڵگ کورد وەدنیا ھاتیدە و فەرمایشت کەی ک لە تەمیورە و کەڵام یارسان ئەرای کارەیلد کەڵک گرتیدە، مەردم پەرمیەنەو ئوسای گەورایگ  جور ئیوە…

- چە فرەتر لەیە ک من تەمیورە‌ی کوردی ناسانمەسە مەردم وڵاتەیل ترەک؟! زانین ک من تەمیرە و کەلام و موسیقای ناوچەی گوران و کرن و داڵەھو مارفی کردمە، ‌ئیە کەمە؟!

* لە جێی خوەنیم ک لە گەورایی »سەی ئەلی ئەسکەر کورساتنی« ناو بردویدن. چ ناوەیلێگ ترەک لە موسیقای کوردی سەرنج ئیوە کیشاسە لاخوەیا؟!

- فرە دێریم. سەی ئەلی ئەسکەریش جی خوەی دێرد. ماموسا »ئەلی مەردان« ، »تایەر تەفیق«، »خالقی«،» حەسەن زیرەک«، »لورنژاد« … ئیانە خوەشم تێ، فرەن.

* بەرنامەی دێرید ک کار ئێ گەورەیلە زینییەوبکەیدن؟

-لەی باوەتە و  ئیمە فرە ئومێد و ئارەزو دێریم . وەلێ شایەد نەتوانیم وە گشتیانا بڕەسیم.

* خودان کار تایبەتی ئەڕای موسیقای کوردی لەدەس دێرین؟

- وە تەنیایی وەدەس من درورس نیەود. مەگەر ئەزیزەیلێگ خاوەن ھونەر جەمەوبن و گەرد یەکا کار بکەن.

* مەبەستم لەباوەت کونسرتە.

- بایەس بوینیم لە ئایندە و بانان چە بود. کونسرت وە تەنیایی فایدە نەیرد. بایەس دانشکەدە  یان فەرەنگسەرایگ دوروس بود و لە ھەر ناوچەیەگ جیا گانە کار بکەن.

* ماموسا نازری، سی دی و کاستەیل کوردی سەرکاریش لە‌ فارسیەگان کەمترن، ئێ جور نییە؟ پرس گشتییگە، یانی قسەی مەردمە.

- نە، کەمتر نییە. وە زوان ‌فارسی شایەد چوار سال یەی جار سی دی بەڵاو بکەمەو. منتای کوردی فەرق دێری، لە ھەر گوشەی لە ‌دنیا من داوەت کردنە ئەڕای بەرنامە، من گورانی کوردی چڕیمە.

* جوانەیلیش گلەیی دێرن، ئویشن فرە سەختە بڕەسنە خزمەت سەرکار.

- من یەی نەفرم، نە تەشکیلات؛ نەمودیر بەرنامە‌ دێرم، نە دەفتەر دێرم.

* یانێ وەی بوونەوە ھان دان جوانەیل ئەرای ئیوە سەختە؟

- ھەڵبەت ئاموزش فرە لە جوانەیل دامە.

*مامۆستا نازری ئەرای چە‌ بەرنامەی کونسرت کرماشان شێویا…؟!

عکس از یحیی صمدی

عکس :یحیی صمدی

- لە‌ کرماشان کونسرت فرە سەختە. مالومە. من خوەم کرماشانیم زانم مەردم تینی گورانی و موسیقان. زیاتر لە‌ دە ساڵە نەچیمەسە کرماشان. ئەگەر من لە کرماشان کونسرت بیەم، مەردم لە ‌دەرو دیوار ئەڕای کونسرت تێنە بان. بایەس بەرنامەی قورس و قایمی بوود، وەگەرنە مالومە گرفتارییەیلێگ تێدە نواوە.

* چمانێگ لە مەھابادیش بەرنامە دێرین.؟

- بەڵێ . توام بچم وە نەف نەخوەشەیل جوزامی بەرنامە بیلم.

* لە شارەیل کوردنشین تریش؟!

- بەڵێ ھەتمەن

* جی سەرنج بی یەک تیپ و موسیقا »مەولەوی« جوانەیل ھاوڕێ خوەد کردیدە.

- بایەس ھەم جوان باریدە مەیدان، ھەم وەگەرد پیرەیل کار بکەیم. جوان و پیر بایەس وەیەکەو کار بکەن. من دەسەی پیرەگان کوو ئەوکردم کە ماڵنشین بوین وەلێ گشتیان جەمەوکردم ئوستاد »بەھاری«،»جەلیل شاناز«و »پایوەر« و .. ئەو وەختە، وەختێگ بی وەگەرد پیرەیل کار بکەیم. ئێرنگە وەختیە وەگەرد جوانەگان کار بکەیم.

سه ر چاوه: سیروان/ژماره 751 تایرخ 30/6/1392

دوواره: سایت ژیار کورد: http://www.jiyarkurd.com/?p=3409

فیض اله پیری
ایمیل: feizollahpiri@gmail.com فیس بوک: facebook.com/feizollahpiri
نویسندگان وبلاگ:
مطالب اخیر:
دوستان من:
کدهای اضافی کاربر :