قصر فرهاد
صفحات وبلاگ
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: فیض اله پیری - ۱۳٩۳/۳/٤

فیض اله پیری: آفتاب پنج شنبه هفته گذشته تازه بر فراز آبیدر تابیدن گرفته بود و شهر سنندج تکاپویی نو برای آغاز روزی دیگر آغاز کرده بود که ناگهان خبر رسید »عباس کمندی« هم رفت! هنرمند نازک خیال و مرد هفت اقلیم هنر، خواننده خاطره آفرین، نقاش چیره دست، نویسنده تاریخ ساز و کارگردان رویدادهای تاریخی کردستان، جان به جان افرین تسلیم کرده بود؛ خبری که شنیدن آن برای خیل اهالی هنر دردناک بود. 

چنین بود کاروان تشییع جنازه او آمیخته به دریغ و درد اصحاب فرهنگ و هنرمندان و مسئولانی شد تا برای آخرین بار با او وداع کنند؛ وداعی باشکوه اما دردناک و حسرت آلود و یک هفته پیش از رونمایی از 6 جلد کتاب نو انتشار یافته اش.

خواننده داوودی و نقاس نازک خیال و نویسنده عاشق پیشه در پس 62 سال عمر پژوهش محور و تلاش خستگی ناپذیر برای قاب گرفتن هنری فرهنگ و تاریخ کردستان در قالب فیلم و موسیقی و ترانه و تابلو، سرانجام دعوت حق را لبیک گفت و چهره در نقاب خاک کشید؛ در بیمارستان توحید سنندج و به روایتی در اثر ایست قلبی.

 در سن 16 سالگی به شعر سرایی، قصه نویسی، قصه پردازی مشغول و سال 1349 در 18 سالگی در یک مسابقه داستان نویسی در رادیو سنندج مقام اول را کسب کرد و با توجه به کسب این مقام، توسط مدیر وقت رادیو به کار در رادیو سنندج دعوت شد. 

او خود در این خصوص به سیروان گفته بود: »رادیو کردستان در سال 1349 - آن موقع تلویزیون نبود - فراخوانی برای نمایشنامه نویسی منتشر کرد مبنی بر اینکه کسانی که توانایی این کار را دارند، آثار خود را ارایه کنند. در پی این فراخوان نمایشنامه ای که تقریبا داستانی رمانتیک و فولکلور بود به نام »شه‌وبو و حه‌مه شوان« ارایه دادم که حالت نیمه منظوم داشت. این کار نیم ساعته من چنان شکفت و مورد استقبال قرار گرفت که دوبار تقاضای اجرای آن شد. بار اول آقای فرشا [مجری تلویزیون کردستان] و خانم خلقی باهم اجرا کردند. همین اجرا باعث شد که مردم تقاضای دوباره کنند. بعدها خودم آمدم به صورت نمایشنامه حرفه‌ای تر نوشتم و کارگردانی کردم. خدا رحمت کند مرحومان عطااله احمدی (گوینده)، مرحومه »شریفه فرقدانیان‌« که دوسه سال پیش فوت کردند و همین آقای »شاهرخ اورامی« که شعر می‌گفت و چند نفر دیگر با من همکاری کردند. در واقع من به عنوان نویسنده به خدمت رادیو درآمدم. بعد از این در مناسبت های ملی آن وقت، چون اشعار شعرای وقت با سرودها هماهنگ نبود، به مرحوم آقای کامکار گفتم من می توانم این گونه اشعار را بگویم«. 

در سال 1350 پس از شرکت در یک شب شعر، مسوولیت ترانه سرایی خانه فرهنگ و هنر به عهده وی گذاشته شد، تا سال 1356 حدود 95 درصد ترانه هایی که در رادیو سنندج ضبط می شد از خانه فرهنگ و هنر ارایه می شد. عباس کمندی اجرای بیش از 60 آهنگ و ترانه را در کارنامه خود دارد.

 گردآوری و تحقیق زندگی نامه شخصیت های کرد و تبدیل آن به فیلمنامه از آن جمله سنجرخان، سید عطا کل، زندگی پهلوان حسین گلزار کرمانشاهی، غارت آثار زیویه و میر نوروزی از جمله فعالیت های عباس کمندی در طول 62 سال زندگی هنری اش است. اسب، یک سبد علف، پرواز در قفس، ارثیه مامه رحیم، عضو جدید اوپک، نبرد رمادیه، کوچه سرخ، کاروانسرا، وکیل اول، قلم و شیطان و پهلوان پنبه از جمله فیلم نامه های عباس کمندی هستند. 

از این هنرمند همچنین علاوه بر چندین برنامه تلویزیونی، کتاب های دیوان شعر کردی و فارسی، جمع آوری اشعار دیوان میرزا شفیع، ورزش باستانی و پهلوانان کرد، زندگی نامه سید علی اضعر کردستانی، اورامان، رمزگشایی در مظاهر فرهنگی و گردآوری اشعار هجایی ایرانی قبل از اسلام به یادگار مانده است. 

اخیرا شش کتاب او با نامهای»پس کوچه های سنندج« خالق مقام موسیقی »کالی گیان« که مرحوم محی الدین حق شناس در کتاب »شاره‌که‌م سنه«این داستان را روایت کرده است، »حماسه سنجرخان« نرانی، »سارال«، مجموعه شعر کردی »هه‌وارگه‌ی هه‌وار« و مجموعه شعر فارسی »کوچه باغ گل یاس« و داستان »زهر افعی« با موضوع پهلوان گلزار کرمانشاهی و استبداد عصر قاجار توسط انتشارات کالج انتشار یافته و اماده رونمایی با حضور عباس کمندی بود، اما اجل این فرصت را از او گرفت؛ آثاری که به گفته کمندی، »تا من نمیرم این‌ها ارزش را پیدا نمی‌کنند.

 عباس کمندی در میان اهل هنر و به ویژه موسیقی به پژوهشگری و داشتن پشتکار شهره بود و اگر نبود چنین خصلتی در او، بی شک به جایگاهی نمی رسید که امروز آنجاست. با تکیه بر همین پشتوانه خستگی ناپذیر، کارهای هنری او نزد مخاطبانش از جایگاهی رفیع و ارجمند برخوردار است. اگرچه مرز 60 سالگی را درنوردیده بود، اما به مدد ذوق هنرمندانه و ظرافت‌کاری‌اش، در هر اثر هنری جامه ای نو به تن می کرد و چون درختی کهن سال مثمرتر از سال های جوانی می‌نمود. 

انتشار آثار سه گانه عباس کمندی با کامکارها ذهنیت عمومی نسبت به این هنرمند سنندجی را از نو ساخت و پایه های اصلی »کمندی هنرمند« را نزد مردم شکل داد؛ آثاری که شاید سخت بتوان نمونه های آن را در عرصه موسیقی کردی دید و بسیار دشوار است که صدایی چنین، آثاری چنان تولید کند. این آثار خاطره های ناگفته و نانوشته و روایاتی فولکلور از زندگی مردمانی متمدن به کهنگی تاریخ در دامان کوهساران و چشمه سارها و جاده های پرپیچ و خم و کوهستانی کردستان روایت می کند و ماندگاری آن، چنان آدمی را در خود فرو می برد که گویی انسانی ازعهد کهن روایتی از آن دوران را برای نسل جدید بازگو می کند؛ روایت های عاشقانه و شرم آگین، فداکارانه و صدق آمیزهمراه با وصف طبیعت و فرهنگ فولکلوریک از آنچه که بوده و باید باشد. این گونه است که برای همیشه به دید مخاطبان آشنا می نماید و در ذهنشان ماندگار می شود؛ آثاری با پنجه های سحرآمیز کامکارها که برای همیشه نزد اهل هنر ثبت است و تکرارش سهل ممتنع.

 خالق آهنگ ماندگار »صبری گل فروش« - از جمله با همخوانی »شهین طالبانی« - و »بی بی خانم«، پیش از انقلاب- به گفته خودش- بیش از 30ملودی کردی ساخته و خوانده بود و از همکاران گروه خانوادگی کامکارها بودکه حاصل این همکاری سه اثر ماندگار خاطره ساز »اورامان«، »پرشنگ« و »گلاویژ« بود که در زمره پرطرفدارترین آثار موسیقایی در مناطق کردنشین است. او همچنین اواخر عمر اثری با نام »کیژی کورد« با جلیل عندلیبی منتشر کرد. صدای حزین و نازک کمندی در این آثار به شکل شگفت انگیزی، فرهنگ و عاشقانه های فولکلوریک را در کنار چشمه سارها و طبیعت و تاریخ کردستان را نقاشی می کند. آثاری که مایه پژوهشی دارند و خواننده آنها می گفت چندی پیش در گفتگو با سیروان از خود و خوانندگی اش می‌گفت: »صدای خوب به طور ژنتیکی در خانواده ما موروثی بود. یعنی پدربزرگم، پدرم و عمویم صدایی خوش داشتند. صدای خوش خدادادی و ارثی است و اصلا هنر نیست. بعدها که بتوانی از این صدا استفاده کنی و از آن چه چیزی بسازی مهم است. اگر با سایر اجزا هماهنگ شد، آن وقت می شود هنر. ممکن است از هر صد نفر جامعه بیست نفر صدای خوبی داشته باشند. 

سرانجام آفتاب عمر کمندی، بامداد پنج شنبه گذشته غروب کرد و کردستان و زندگی را بدرود گفت. بدرود مرد هفت اقلیم هنر!

سیروان شماره783 شنبه سوم خردا31392/  خیلی عجله نوشتم

 

فیض اله پیری
ایمیل: feizollahpiri@gmail.com فیس بوک: facebook.com/feizollahpiri
نویسندگان وبلاگ:
مطالب اخیر:
دوستان من:
کدهای اضافی کاربر :