قصر فرهاد
صفحات وبلاگ
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: فیض اله پیری - ۱۳۸٤/٧/٢٤

    " هوره "، نجوای عاشقانه كردها در گذار تاریخ
ايرنا

23 مهر 84
هوره نبض تاریخ این سرزمین است، لالایی و زبان مشترك زاگرس با درختهای سربه فلك كشیده بلوط و مردمانی به زلالی چشمه‌های كوهپایه. در سرایش هوره كلمات به نرمی و در چینشی مروارید گونه به آرامی بر زبان جاری می‌شوند و داغ و درد و غریبی و شكوه از روزگار را نهفته در لا به لای خود به ذهن شنونده می‌بخشند.

نجوایی عاشقانه در شبی آرام با سوسوی ستارگان و نور نقره‌ای ماه كه همچون حریری بر پهنه دشت گسترده است، داغ غریبی و یاد روزگاران و یاران گذشته با سیل كلمات كه از زبان "سید قلی" آخرین بازمانده نسل هوره‌سرایان نامدار جاری می‌شود.

هوره رودخانه پر رمز و راز كلمه است، جاری شده از اعماق قرون و نهفته در سینه گرم نسلی كه اكنون می‌رود تا در شلوغی آهنگهای جاز و راك گم شود.

هوره نبض تاریخ این سرزمین است، لالایی و زبان مشترك زاگرس با درختهای سربه فلك كشیده بلوط و مردمانی به زلالی چشمه‌های كوهپایه.

در سرایش هوره كلمات به نرمی و در چینشی مروارید گونه به آرامی بر زبان جاری می‌شوند و داغ و درد و غریبی و شكوه از روزگار را نهفته در لا به لای خود به ذهن شنونده می‌بخشند.

هوره آواز زمزمه‌گونه و با ریتم سنگین و كشداری است كه خواننده شعرها و ابیات كردی را در این شیوه می‌خواند.

این در حالی است كه در دوره‌های گذشته مضمون ابیات مذهبی بوده و هوره سرایان بیشتر به آواز كردن آیات كتب آسمانی یا آموزه‌های منظم مذهبی پرداخته‌اند اما امروزه مضمونی عاشقانه دارد.

كردهای منطقه غرب و بویژه ایلام از دیرباز در شادی و غم و هنگام وقوع رویدادهای تاثیرگذار از جمله غربت، از دست دادن عزیزی و یا در خلوت عاشقانه خود شروع به خواندن هوره و درددل با ذات مادرانه طبیعت و ذكر ستایش گونه اهورامزدا می‌كردند.

هوره با قدمتی هزاران ساله به ژرفای تاریخ این سرزمین مربوط به دوران "زرتشت" است و بخش مهمی از كتاب مقدس "اوستا" هوره را ندای حق‌طلبی و كرداری نیك و پنداری نیك می‌داند.

واژه هوره از واژه "اهوره" گرفته شده و از شیوه هوره در خواندن قرآن نیز استفاده می‌شود و واژه "سوره" از همین نام گرفته شده است.

آواز هوره از ریتم آزاد پیروی می‌كند و این گونه آوازخوانی بیشتر در بین مردم مناطق "شیروان چرداول" و "ایوان" ایلام، "گوران"، "سنجابی"، "قلخانی" و "كلهر" استان كرمانشاه مرسوم است.

بنظر می‌رسد كه هوره مادر همه آوازها، تصنیفها و ترانه‌های مردمان جهان است كه در قالب مقامهای "هجرانی"، "مجنونی"، "سحری" و "هی‌لاوه" و... بدون استفاده از سازها و آلات موسیقی شكل گرفته است.

در گذشته انسانها به تنهایی یا به صورت دسته‌جمعی به خواندن ممتد آواز روی می‌آوردند سپس به مرور زمان انواع سازها و آلات موسیقی به میان آمد و آنان هوره ممتد و موزون را به قطعات و اجزا متنوع و متكثر امروزی بدل كردند.

به اعتقاد كارشناسان، آوازهای سنتی ایران زمین امروز همان هوره است كه به صورت ردیفی و دستگاه درآمده و اساس این دگرگونیها و تنوع در آوازهای شاد و غمناك برگرفته از هنر لطیف و اصیل هوره است.

در مناطق كردنشین غرب كشور بویژه استان ایلام هنرمندان بزرگی وجود دارند كه خواندن آواز هوره را به حد كمال رسانده‌اند كه از سرایندگان بزرگ این آواز می‌توان به شادروان "داراخان"، "علی‌نظر" و سید "قلی كشاورز" اشاره كرد.

یك پژوهشگر ایلامی معتقد است: هوره یكی از آواهای باستانی منتسب به زمان زرتشتیان است اما به اعتقاد برخی قدمت هوره به آوای اولیه بشر نیز نسبت داده می‌شود.

"بهروز سپیدنامه" بیان كرد: در هوره افراد هوره‌خوان یا (هوره‌چر) احساسهای درونی خود را در قالب كلمه و پیچیده در فراز و فرودهای آواز بیان می‌كنند.

وی ادامه داد: هوره نسل به نسل از گذشته تا به حال به انسان امروزی انتقال یافته و دارای دو بخش اصلی موسیقی و شعر است.

وی اظهار داشت: موسیقی هوره دارای چندین مقام و ظرافت خاصی است كه تنها افراد خاصی كه با این شیوه آشنا باشند، اختلافها و نوع مقامها را تشخیص می‌دهند.

وی افزود: شعر در هوره برآیند زندگی افراد شامل زندگی شخصی، عشق، دوری، مسایل اجتماعی و حوادث و اتفاقهای تاریخ منطقه نظیر جنگهای طایفه‌ای است.

سپیدنامه اضافه كرد: در هوره گاهی وقتها از دلاوریهای مردان شجاع و رشادت‌مردیهای آنان نیز یاد و تجلیل می‌شود.

این پژوهشگر افزود: عناصر طبیعی، بومی‌گرایی شدید، كوه، درخت، و سیاه چادر (دوار) در بیتهای هوره نقشی تاثیرگذار و محوری دارد و از زندگی ماشینی امروزی در هوره هیچ گونه اثری نیست.

وی یادآور شد: آوای هوره گرچه برخاسته از اندوه بوده و گاهی به صورت مویه است اما اندوه فردی و اجتماعی نهفته در آن منجر به یاس نمی‌شود.

وی تصریح كرد: آوای هوره تحرك ایجاد می‌كند و صدای دلنواز آن به ویژه وقتی از حنجره هوره‌خوان خوش صدا جاری شود تاثیر شگرفی بر مخاطب دارد.

سپیدنامه بر ضرورت كارشناسی و تخصصی برای ماندگاری هوره توسط دستگاه‌های مرتبط با فرهنگ در ایلام تاكید كرد.

به عقیده مسوول امور فرهنگی و هنری اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامی ایلام، هوره ریشه در خون و رگ مردمان دیار زاگرس دارد.

"علی ادیب" گفت: هوره از دیرباز زبان ارتباط نسلهای گذشته با دنیای پیرامون بوده و در آتشكده‌ها با این زبان به گفت و گو با اهورامزدا پرداخته‌اند.

وی افزود: این شیوه از آواز از اركان موسیقی امروز به شمار می‌آید و می‌توان آن را مادر و خاستگاه شیوه‌های آوازی و موسیقی امروز ایران و حتی جهان برشمرد.

وی تصریح كرد: پاسداشت و تلاش برای حفظ این نوع موسیقی و انتقال آن به نسلهای آینده از جمله اولویتهای مهم اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی ایلام است.

ادیب اظهار داشت: در این خصوص جمع‌آوری صداهای بزرگان و هوره‌خوانهای مشهور منطقه زاگرس در دستور كار این اداره قرار گرفته است.

وی برگزاری جشنواره موسیقی هوره، چاپ تحقیقها و كتابهای مربوط به هوره، گردآوری آثار ارایه شده توسط بزرگان این شیوه را از جمله كارهای در دست اقدام برای ماندگاری هوره عنوان كرد.

ادیب گفت: با توجه به ضرورت جمع‌آوری آثار ارایه شده در این عرصه و تلاش برای نگهداری آنان به عنوان گنجینه‌ای از فرهنگ و هنر این منطقه از پژوهشگران و كسانی كه به كار گردآوری آثار بزرگان هوره‌خوان رو آورند، حمایت می‌شود.

وی قرار دادن هوره در بخش خنبی جشنواره‌های موسیقی و اجرای این شیوه موسیقی را از برنامه‌های دیگر فرهنگ و ارشاد اسلامی ایلام برای انتقال و آشنایی بیشتر نسل امروز با هوره عنوان كرد.

مدیر كل میراث فرهنگی و گردشگری ایلام نیز تلاش برای زنده كردن آواهای بومی و موسیقی محلی این استان را یك ضرورت فرهنگی دانست.

"فریدون محمدی" در این خصوص به خبرنگار ایرنا گفت: زنده كردن موسیقی محلی و سنتی به عنوان یكی از نمادهای فرهنگی تاریخ كهن این دیار وظیفه همه فعالان فرهنگی ایلام و نهادهای مربوط است.

وی افزود: هوره را می‌توان مرواریدی سفته از تاریخ درخشان ایلام دانست كه باید از صدف سینه بزرگان این شیوه آوازی به نسل آینده انتقال یابد.

وی تصریح كرد: در بیتهای هوره فرهنگ و هنر و یاد بزرگان این دیار نهفته است كه می‌تواند جوانان امروز و فردا را با ریشه‌های فرهنگی و قومی خود بیشتر آشنا كند.

محمدی در همین خصوص از اجرای برنامه‌های مختلفی برای ماندگاری هوره به عنوان میراثی باستانی خبر داد.

وی گفت: قرار است بزودی همایش "هوره" در قلعه والی شهر ایلام برگزار شود.

وی ادامه داد: همچنین قرار شده كه تندیسهایی از افراد مطرح هوره‌خوان در استان ساخته و در مناطق مختلف گذارده شود.

وی اظهار داشت: علاوه بر این بخشی از كارهای گذشتگان هوره‌خوان ضبط شده و تلاش می‌شود كه دیگر آثار افراد مطرح در قالب بایگانی نگهداری شود.

محمدی تاكید كرد: ماندگاری این میراث فرهنگی باستانی مستلزم تلاش همه دلسوزان، فرهنگ دوستان و افراد جامعه است

فیض اله پیری
ایمیل: feizollahpiri@gmail.com فیس بوک: facebook.com/feizollahpiri
نویسندگان وبلاگ:
مطالب اخیر:
دوستان من:
کدهای اضافی کاربر :