قصر فرهاد
صفحات وبلاگ
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: فیض اله پیری - ۱۳۸٥/۱٢/٢۳
  •                                 اعجاز تمدن و طبيعت در غار كرفتو
    فيض اله پيري
    : كردستان؛ اين سرزمين كهن و تاريخي، با فرهنگ زيباي مردمانش و با آثاري به جاي مانده از گذشته هاي دور و نيز طبيعت بكر و دست نخورده همواره تاريخ هدف سفر سياحان داخلي وخارجي بوده است.
    وجود تپه هاي باستاني، قلاع نظامي وحكومتي، اماكن مذهبي و ديگر آثار باستاني باقي مانده از تمدن هاي گذشته و طبيعت منحصر به فرد و گاهي اعجاز همزمان تمدن و طبيعت باعث شده  اين سرزمين كهن مورد توجه ايرانگردان وجهانگردان قرار گيرد.
    غار كرفتو نيز كه به عنوان شاهكاري تاريخي با اعجاز طبيعت شگفتي آفرين، در چهار طبقه و در صخره اي در حدود 67 كيلومتري شمال غرب ديواندره و در 72 كيلومتري شرق شهرستان سقز سقز قرار گرفته، از جمله اين آثار است.
  • وجود اتاق هاي كنده كاري شده، نقش هاي برجسته و حجاريهاي هنرمندانه گذشتگان در اين غار به همراه آب چشمه طبيعي هر كدام حاوي قصه هاي نگفته اي است كه مجهول بودن بخش هايي از اين رازها ذهن كنجكاو محققان و سياحان را به خودجلب كرده است اين غار كه هنوز براي بسياري از مردمان و حتي بوميان منطقه ناشناخته مانده در دل صخره اي در اطراف شهرستان ديواندره واقع شده كه در نماي ظاهري آن چيزي به ذهن متبادر نمي شود اما ورود به داخل اين غار همان و نمايان شدن معجزه هاي طبيعت و  آثار شگفتي برانگيز تاريخي همان.
    چندي پيش ميراث فرهنگي و گردشگري كردستان در برنامه اي پسنديده اقدام به برگزاري تور خبري - تفريحي براي بازديد خبرنگاران از اين غار كرد كه زيبايي ها و آثار ناشناخته تاريخي اين غار در بيرون انعكاس بيشتري يافت. تحقيقات نشان مي دهد در دوران »مزوزوييك« (دوره سوم زمين شناسي) كرفتو و منطقه اطراف آن در زير آب بوده و در اواخر دوره مذكور ارتفاعات كرفتو از آب سر بيرون آورده است . يك گزارش رسمي از سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري كردستان حاكي است كه غار كرفتو جزو غارهاي آهكي و طبيعي مي باشد كه در ادوار مختلف مورد استفاده سكونت انسان بوده و اينك تغيير حالت داده و به صورت معماري صخره اي در چهار طبقه در دل كوه حفر گرديده است.
    خبرنگاران كه از نزديك غار كرفتو را بازديد كردند اين تغييرات تاريخي برايشان جالب توجه بود.گزارشگر ايرنا بعدها در گزارشي نوشت:«در ميان آثار و جاذبه هاي تاريخي و كهن كردستان مي توان از غار كرفتو ياد كرد كه به دليل ظرافت و پيچيدگي خاص خود يكي از غارهاي مورد توجه و جذاب كشور به شمار مي رود. غار كرفتو به دليل ويژگي هاي خاص يكي از آثار تاريخي منحصر به فرد و از شاهكارهاي گذشتگان ايران زمين محسوب مي شود.»
    كرفتو  به علت عدم دسترسي انسان - با توجه به خاكي بودن بخش هايي از جاده ارتباطي آن - از اقدامات تخريبي احتمالي تقريبا مصون مانده است. در عين حال همين امر يكي از مشكلات جذب گردشگر در اين منطقه به شمار مي آيد. بنابه اظهارات راهنمايان غار كرفتو‏، نزديكترين روستا به اين غار »يوزباشكندي« نام دارد كه گفته مي شود عنواني باقي مانده از ترك هاي سابق باقي مانده در اين منطقه است. ديگر روستاي منطقه با فاصله 3 كيلومتر »تركان بلاغ« نام دارد و 40 خانوار در آن ساكن هستند.
    ستون فقرات اين غار حدود 750 متر طول دارد اما شعبات فرعي متعددي از هر كدام از طبقات منشعب مي شود. ورودي غار كرفتو از دامنه كوه حدود 25 متر ارتفاع دارد كه در گذشته بازديد از داخل غار از طريق راهي نسبتا سخت و دشوار در كمر كوه امكان پذير بود اما امروز براي دسترسي آسان مسافران به داخل آن پلكاني فلزي تعبيه شده است.
    مستشرقين و محققين بسياري از كرفتو بازديد و نقشه هايي از آن منتشر كردند كه از جمله مي توان به چهره هايي چون«دمرگان»،«راولينسون» ،« كرپورتر»،«خانيكف »مستشرق روسي(1917) و »فون گال« اشاره كرد.
    بنابه گزارش هاي تاريخي نخستين بار كرپورتر نقشه اي از غار كرفتو تهيه  و بعدها استين اين نقشه را تكميل و نهايتا فون گال نقشه استين را تصيح كرد. از كتيبه يوناني واقع در سردرب يكي از اتاقهاي طبقه سوم غار كرفتو در مقالات محققان به عنوان معبد هراكلس(هركول) نام برده شده است.
    در ترجمه اين كتيبه آمده است: » در آنجا هراكلس سكونت دارد، باشد كه پليدي در آن راه نيابد«
    در پرتگاه بيروني غار كرفتو كه مانعي چوبي براي آن تعبيه شده سنگي نسبتا بزرگ و تقريبابه بلندي يك انسان قرار دارد. در دل كوه مجاور نيز سه سنگ مشابه با فاصله اي نزديك 50 متر قرار گرفته كه افسانه هاي محلي از آن به عنوان سه خواهر ياد مي كند. براين اساس به علت حسرت و درد دوري از تك برادر (سنگ پرتگاه) اين سه خواهر سكوت كرده يامرده اند. برخي روايت هاي محلي نيز نشان مي دهد كه در حوادث سالهاي اخير از جمله در جنگ تحميلي غار كرفتو مامن و پناهگاهي براي ساكنان و حتي پناهگاهي براي نظاميان منطقه بوده است. حتي روايت هاي غير رسمي نيز از برخي حوادث در سه دهه  اخير در اين غار حكايت دارد. بنابر گزارش سازمان ميراث فرهنگي كردستان، كرفتو در سال 1379 مورد گمانه زني قرار گرفت كه با بررسي باستان شناسي در محوطه بيرون و داخل غار، (سه فصل) آثاري از دوران هاي مختلف به دست آمد. كشف تراشه هاي سنگي در طبقه چهارم و محوطه بيرون و نيز داخل غار مي تواند نشانه اي از استفاده انسان در دوران پيش از تاريخ از اين غار باشد. هنگامي كه خبرنگاران از اين غار بازديد كردند با ديواره هاي  سياه شده اي مواجه شدند كه نشان از استفاده ساكنان غار كرفتو از آتش براي گرما و روشنايي است.
    البته امروز ديگر به جاي آتش از روشنايي برق كه توسط لامپ هاي پرقدرت بر روي صخره ها تعبيه شده استفاده مي شود و امكان ديد گردشگران و مطالعه بهتر غار را فراهم كرده است. در مسير ستون فقران غار كرفتو نيز بركه‌ هاي راكد آب وجود دارد و چشمه هاي آب روان نيز از داخل غار جاري مي شود كه البته به گفته كارشناسان منبع مسير آب كاملاً مشخص نيست.
    در مدت سكونت انسان غار نشين در كرفتو، نقش برجسته ها و كنده كاري هايي به اشكال مختلف از جمله به صورت انسان ، حيوانات و شكار، گياهان و صورت هندسي و نيز دالان ها و اتاق هايي ايجاد شده كه نشان مي دهد ساكنان اين غار مردماني هنرمند بوده اند. گزارش رسمي سازمان ميراث فرهنگي كردستان از آنان به عنوان »حجاران ماهر و هنرمند« ياد كرده است.
    براين اساس آنان به زيبايي هرچه تمام تر فضاهايي در مدخل هاي غار تراشيده و اتاق ها، راهروها و دالان هاي متعددي به وجود آوردند كه در ميان غارهاي دست كن ايران از معماري كامل، و چهارطبقه اي بودن آن از اهميت ويژه اي برخوردار است.
    پيشينيان در كرفتو تلاش كرده اند علاوه بر ايجاد اتاق ها و راهروهاي عبور امكان ارتباط بين اتاق ها را فراهم وپنجره هايي براي نور و تهويه به وجود آورند كه ارتفاعات مجاور و مناظر طبيعي اطراف نيز قابل رويت باشد.
    نمونه سفال هاي به دست آمده در غار كرفتو، حيات دوران تاريخي ( ساساني - اشكاني) و دوران اسلامي (قرون ششم تا هشتم هجري قمري) را نمايان مي كند.
    كارشناسان ميراث فرهنگي و گردشگري كردستان معتقدند با شناسايي بهتر و بيشتر اين غار باستاني به مردم، مي توان سالانه توجه هزاران گردشگر داخلي و خارجي را به منطقه جلب كرد.
    بنابر گزارشي كه اخيرا خبرگزاري ايرنا منتشر كرد، عدم دسترسي مسافران باتوجه به خاكي بودن قسمتي از جاده، يكي از مشكلات جذب گردشگران است و براي دسترسي به غار كرفتو بايد 22 كيلومتر از جاده اصلي كه نزديك شهر سقز است را طي كرد. از اين مقدار حدود 12 كيلومتر آن خاكي است كه باعث شده مردم اشتياق چنداني براي بازديد نداشته باشند. به همين دليل غار كرفتو از ديد مشتاق و جستجوگر ليلحان پنهان مانده است.
    اجراي سه مرحله كاوش ،انجام عمليات خاكبرداري، احداث پاركينگ ، ساختمان سرايداري و راهنماي غار و نيز سرويس هاي بهداشتي اقداماتي است كه براي بهبود وضعيت غار و جذب گردشگران انجام شده است.
    جمع آوري ، هدايت و كنترل آبهاي چشمه بيروني غار به احداث تصفيه آب به منظور تصفيه آب شرب بازديد كنندگان و نصب پله ها ونرده هاي چوبي در بخش هاي داخلي و پرتگاه ها براي امنيت گردشگران از ديگر اقدامات صورت گرفته است.
    با تكميل امكانات رفاهي و ارتباطي، ديري نخواهد پائيد كه اعجاز تمدن و طبيعت بهشت گردشگران و باستانشناسان خواهد بود.
  • ............................................................................لینک مرتبط
  •  در شماره نوروزی سیروان هم می توانید این گزارش را ببینید
فیض اله پیری
ایمیل: feizollahpiri@gmail.com فیس بوک: facebook.com/feizollahpiri
نویسندگان وبلاگ:
مطالب اخیر:
دوستان من:
کدهای اضافی کاربر :