قصر فرهاد

  

حاشیه و متن موسیقی كردی

حاشیه و متن موسیقی كردی

             گفت و گوی با جلیل عندلیبی

16 خرداد 84

فيض الله پيري- اشاره: اهالي موسيقي با نام »عندليبي ها« و »جليل عندليبي« آشنا هستند. اين هنرمند 51 ساله، اهل سنندج، ساكن تهران و سرپرست گروه موسيقي» مولانا« است. گروه او تا كنون بيش از 20 كاست موسيقي را روانه بازار كرده است و تازه ترين اثر او به همراه »عباس كمندي« به زودي منتشر مي شود. جليل به هنگام برگزاري جشنواره موسيقي كردي به سنندج آمد و در گفت و گويي به سئوالات سيروان پاسخ گفت. اين گفت و گو را در پي بخوانيد.
* در جشنواره موسيقي كردي ما چهره هاي نامدار را نديديم. جشنواره با عنوان »يادواره حسن كامكار« برگزار شد، اما كامكارها در يادواره پدرشان شركت نكردند كه اين خود جاي سئوال دارد. گفته شد كه كامكارها به اين خاطر شركت نكردند كه شما آمديد و يا اگر آنها مي آمدند شما شركت نمي كرديد..؟ يا عباس كمندي هم...؟
- نه،‌ اتفاقا قرار بود من و هوشنگ [كامكار] با هم بيائيم كه در خارج كشور كنسرت داشت. جمشيد [عندليبي] قرار نبود بيايد، اما به دعوت من آمد. افراد سودجو شايعاتي در مورد اختلاف كامكارها وعندليبي ها مطرح مي كنند كه اين طور نيست! ما با هم خيلي صميمي هستيم. به هر حال براي داوري در جشنواره موسيقي معمولا ما و كامكارها هستيم يا افرادي مي آيند كه روي نت ها تخصص داشته باشند.عباس كمندي هم ظاهرا برنامه هايي داشتند كه نيامدند ما با هم خيلي صميمي هستيم و خيلي هم براي او احترام قائليم.
* گروه »مولانا« به سرپرستي شما فعاليت هايي در جهت اشاعه موسيقي كردي داشته، علاقه منديم اشاره اي كوتاه به اين فعاليتها داشته باشيد.
- گروه مولانا حدود 30 سال سابقه دارد. ما فعاليت خود را از سال 1354 شروع كرديم.جدا از معرفي استاد »شهرام ناظري« كه من با شعر عرفان او را معرفي كردم و همينطور »عليرضا افتخاري«‌. در زمينه موسيقي سنتي، كساني مثل »پيام عزيزي« و »حسام لرنژاد« را در حوزه موسيقي عرفان معرفي كرده ام. كاست »هه ي گول« را در سال 65 با همكاري »بهروز توكلي« و »از دست عشق« را با همكاري »عزيز شاهرخ« منتشر كرديم كه جزو اولين نوارهاي كردي بود كه به صورت كردي منتشر شد كه از افتخارهاي من در موسيقي كردي است و به گمانم با اين آثار فصل تازه اي از موسيقي كردي و معرفي آن آغاز شد.
* انتقادي كه بر شما وارد است اين است كه آهنگ هاي كردي را براي خوانندگان فارسي اجرا مي كنيد. مثلا »سه وزه لَيَ،‌سه وزه لَيَ« را به »اي گل ناز من« تغيير داديد و براي »عليرضا افتخاري« اجرا كرديد و يا آهنگ »از دست عشق« »عزيز شاهرخ« را به خانم »حميرا« فروختيد. گفته شد كه عزيز شاهرخ از اين اقدام شما خيلي ناراحت شده است...؟
- عزيز شاهرخ به خاطر اين آهنگ بعدها از من تشكر كرد. اين آهنگ دسته اول بود. ما بايد افتخار كنيم كه خواننده درجه اول مثل »حميرا« آهنگي از خواننده ي دوم مثل عزيز شاهرخ اجرا كند و اين باعث معرفي عزيز شاهرخ مي شود. خودش وقتي اين را فهميد از من تشكر كرد. اگر ما يك آهنگ دسته دوم فارسي را به كردي تبديل كنيم، خوب نيست، اما اگر هنرمندان فارسي از هنر كردي تقليد كنند به نفع ماست. در واقع اين نشانه ي وسعت موسيقي كردي و استقبالي است كه فارس زبان ها از موسيقي كردي دارند. ما با اين كارها توانسته ايم موسيقي كردي را به تمام فارس ها معرفي كنيم. امروز شرايطي پيش آمده كه هر گروه موسيقي غير كردي كه در خراسان يا تهران برنامه اجرا مي كند يك آهنگ كردي را هم چاشني كارش مي كند. به خاطر اينكه موسيقي كردي جذابيت، شادي آفريني و حركت و رقص دارد ومردم از آن استقبال مي كنند.
اين حركتهاي من در سال 65 در كاستهاي »هه ي گول« و »از دست عشق« در واقع آغاز شد و يكي از مسايل رواني و اجتماعي است كه من براي خدمت و معرفي موسيقي كردي انجام داده ام. نيامده ام آهنگ »آمنه آغاسي« را به فارسي تبديل كنم كه نمي خواهم اشاره كنم چه كسي اين را خوانده است.
* يكي از نيازهاي امروز موسيقي كردي »آموزش جوانان«‌است و طبيعتا اين انتظا رو گله مندي از شما و كامكارها هست كه چرا به مناطق كردنشين اهميت نمي دهيد و به آموزش جوانان اهتمام نمي ورزيد؟
- من به همين اندازه مي توانم اشاره كنم كه هر كاست من با يك نسل جديد است و در همين راستا حدود 10 تا 15 خواننده جديد معرفي كرده ام، پس آموزش از اين بهتر؟ من نمي توانم به كردستان يا كرماشان يا مهاباد بيايم. همين كه بتوانم در مركز (تهران) مراقب اين موسيقي باشم به گمانم كاري مهم كرده ام. هنرمندان مناطق كردنشين هم هنرمندان خوبي هستند كه مي توانند آموزش بدهند، واقعا بعضي ازآنها در سطح ملي هستند.
* چالش هاي فرا روي موسيقي كردي به نظر شما چيست و اصولا موسيقي كردي درحال حاضر چه موانعي فراروي خود مي بيند؟
- به نظرم بخشي از مشكلات به خود مان بر مي گردد كه كمتر تلاش مي كنيم. مانع خاصي نمي بينم. موسيقي نياز به پارتي ندارد بلكه خودش بايد گوياي خودش باشد. ما نبايد مغرور باشيم. چالش ها را خودمان ايجاد كرده ايم كه به صورت آكادميك سراغ موسيقي نمي رويم و به آن ارزش نمي دهيم. در دف نوازي، كرماشاني ها، كردستاني ها از جمله آقايان »خليفه كريم‌« و »ميرزا آغه غوثي« خوب كار كرده اند، اما در ساز ديوان درهمين جشنواره موسيقي كردي ما مي بينيم كه هنرمندي از »مراغه« بهتر از هنرمند سنندجي، ايلامي يا كرماشاني مي نوازد. مسئله اين است كه به صورت جدي ما موضوع را دنبال نمي كنيم. دنياي موسيقي دنياي رقابت و نوآوري است. اگر كردها هوشيار نباشند،‌عقب مي افتيم، حتي در سازي مثل دف.
* همين ساز ديوان كه شما اشاره كرديد،‌ظاهرا برادر شما - جمشيد عندليبي- معتقد بود كه هويت تركي دارد، شما هم همين ديدگاه را مي پذيريد؟
- نه‌، جمشيد گفت ساز ديوان مختص كردهاي ديار بكر و بادينان در تركيه است. ساز ديوان اصالت و هويت كردي دارد.
* وقتي از موسيقي ايراني سخن مي گوئيم، به نظر شما موسيقي كردي دركجاي آن قرار دارد و چه جايگاهي براي آن بايد قايل شد؟
- تمام موسيقيدانان غير كرد ايراني خود اعتراف مي كنند كه مهد موسيقي ايران را بايد در كردستان جستجو كرد.
جايگاه موسيقي كردي بسيار رفيع است و هنرمندان بايد رسالت حفظ اين جايگاه را به خوبي دنبال كنند.
 من گفتم گروههاي غير كرد در ميان كارهايشان موسيقي كرد را هم اجرا مي كنند. به نظر من موسيقي ايران بدون موسيقي كردي كامل نيست و اگر موسيقي كردي را از موسيقي ايران جدا كنيم،‌ناقص مي شود.
* براي رشد موسيقي كردي چه توصيه اي مي كنيد؟
- معتقدم كه بايد از حاشيه سازي بپرهيزيم و به اصل موضوع بپردازيم. به طور جدي وآكادميك بايد دنبال موسيقي برويم. عده اي براي اينكه مردم را از واقعيات دور كنند،‌حاشيه سازي مي كنند،‌مثلا مي گويند چون عندليبي ها به جشنواه آمده اند، پس كامكارها نمي آيند. اين حاشيه ها به ضرر موسيقي است.چرا به دنبال كار هنري خودمان نمي رويم؟ عده اي دنبال موسيقي »شارلاتان« هستند يا موسيقي» پوپوليستي« و كوچه بازار را دنبال مي كنند و از حوزه ي علمي آن دور مي شوند. براي رشد بايد اين موضوعات را كنار گذاشت. موسيقي متنوع است. هر گلي بويي دارد بايد يكديگر راتحمل كنيم.
* سئوال آخر من در مورد اثر جديد شما است. ظاهرا گفته بودي كاري جديد در دست داريد....؟
- بله، كاري مشترك با »عباس كمندي«‌داريم كه هنوز نامگذاري نكرده ايم. بخشي از اين كاست درحوزه موسيقي »‌اورامان« و بخشي هم تقريبا» پاپ كردي«‌است. به گمانم بتوانيم يك ماه ديگر اين اثر را منتشر كنيم.


پيام هاي ديگران ()        link        ۱۳۸٤/٤/۸ - فیض اله پیری