کرماشان؛ زوان و فه رهه نگ کوردی

فیض اله پیری: وه ختی قسیه له فه رهه نگ و زوان که ڵڕ که یم، ته نیا قسیه له زاراوه و فه رهه نگ مه ردمان ئێل که ڵڕ ک له شاره یل و ئاوایی یه یل جوراوجور وه ڵاو بینه سه و، نی یه؛ به ڵکه گه پ مه ردمان و تایفه و ئێڵ و هوزه یلیگه ک وه خاتر ده رده یل شه ریکی و مه سه ڵه یل تاریخی و نالاَنجی یه یل تره ک ئیمروژ له کناریه ک له کرماشان و ئسلاَم و خانه قین و مه نه لی و ئیلام ئاوا و قه سر شیرین و ... ژیان و زنه یی وه سه ر به ن. له ناو ئی فه رهه نگ کرمانشانی یه -وه گشتی- توینیم له هیورده زاراوه یل که ڵری، له کی، سنجاوی، فه یلی، گورانی، ئیلامی و ... ته نانه ت له فه رهه نگه یل هویرد تریش قسه بکه یم.
ده رد ئیمڕوژ فه رهه نگ که ڵڕ یا کرماشانی یه کزبوین و دویری گرتنی له مه ردم و کومه ڵگا و فه رهه نگ و زوان کوردی یه، ک وه داخه و چیو مناڵیگ ک له داڵگ خوه ی دوێر بگری، کز و سیایه.
گه پ تاریخی و فه رهه نگ ئیڵ که ڵڕ له کرماشان و ئیران و ته نانه ت له خارجیش که سی نیه تونی نه ویند. وه لاَم وه رله یه داستان دڵ ته زین کوچ باری ئی مه ردم وه قیره ته سه ک شوینه پایان له خوزستان و کرماشان و ئیلام و لورستان و بوکان و سه قز توینیم هه ڵ بکه یم، ک هیمان هیمان تاریخ وه زره نگی وه لی یان یاد که ی.
وه داخه و ئمروژ له فره له مه جڵس و جی یه یل ڕه سمی و ته نانه ت ماڵه یلش له کرماشان وه ی زاراوه گه پ دان، جی ئه یب و ئیراده و قسیه که ر ه گه ی وه شارنشین پله دیوم هه ساو ده که ن. ئیمروژ فه رهه نگ و زوان کوردی کرماشانی له ناو زاراوه یل کوردی غه ریب تر و کزتر له ته مام زاراوه یله. فیشترین چشتی ک ئمروژ فه رهه نگ و زوان کوردی کرماشانی گردی یه سه پای مه ترسی، وه به ین چین زاراوه ی کرماشانی و که ڵری یه ک ئه رمه نیان نه که ی وه ئه یب زانن وه ی زوانه گه پ بیه ن. ئمرۆژ له ناو فه رهه نگ شارنشینی کرماشان، گه پ دان وه زوان فارسی -وه قه وڵی- کلاَسی فیشتره؛ یه له هاڵیگه ک قه دیمی ترین وه ده س هاته یل ئه ده بی، یانی ره چه ڵه ک زوان کوردی وه زاراوه ی کرماشانی یه.
پرسیاره یل فره یگ ها له نوای پای ئیمه ک مه ردم کورد له ناو چه یل تره ک چ کاری ئه رای فه رهه نگ و زاراوه ی که ڵڕی کردنه و چه نی وه ی زوانه ئاشنان و چه نی ئی فه رهه نگه ناسن؟
بایه س ته مام و که ماڵ بویشیم ک کرماشان وه چاو فره یگ له گه ورایه ل فه ره نگی کورد دویرمه نی یه و وه زاراوه و زوان و فه رهه نگ ئی مه ردمه نائاشنان.
که می تره ک خوه مانی بیومن و بویشیمن ک فره یگ له کورده یل وه ختی گه پ میلکان کورد له ئیران ده ن، تا خه لیج فارس دریژی که ن و وه لاَم وه ختی گه پ له زاراوه ی که ڵری یا فه یل که ن هویشن له کامیاران وه ره ولا کورد نی یه! هه تا ئیره نگه یشه فره له ده سه و که سه یل سیاسی و فه ره نگی و کومه لاَیه تی، نیه تونن مه ردم و فه رهه نگ و زاراوه ی که ڵری شی بکه نه و.
هه ڵبه ت بایه د بویشیم ک فره یگ له گه وره یل ئه ده بی و سیاسی و فه ره نگی کرماشان-یش- له هوزو زاراوه ی خوه یان دوره و بوینه. وه لاَم وه خوه شی یه و له ساڵه یل ئاخر که سه یل فره، زاراوه و فه ره نگ کوردی که فتیه سه هویریان و ئه ڕای فه ره نگ کوردی کاربکه ن. یه یش بویشیم ک فره یگ له شایره یل و ئه دیبه ل جوان و پیر له کرماشان و شاره یل ده ورو وه ری ئه ڕای زوان شیرین کوردی وه زاراوه ی که ڵڕی گامه یلی هه ڵ گرتنه ک جای قسه و باس و شوکر دیرد؛ جور »شامی« و »په رته و کرماشانی« و فره یگ شایر و نویسیه ر نه سل ئمروژیش. نه بایه د وه یاد بوه یم که ته نیا له شار کرماشانه ک قرتگی ئی زاراوه و داخه و له به ین مه ردم بی قه در و هورمه ت بی یه، وه لاَم له میلکان و شارو شاروچکه ئیلام یا له ئیسلام ئاواو گێلاَن غه رب و سه رپێل زه هاو و ... ئاوایه یل ده ورو وه ریان هیمان زوان که ڵڕ زنی یه و هیمه ت به رز ئایه مه یل دڵسوز فه رهه نگ و زوان که ڵڕی تواید ک نه یلد بمرد و وه نویسان زنه یان بکه ی تا دی که سی جور ئیمه نه ویشی زاراوه ی کوردی کرماشانی (کورمانجی خوارۆ) له فه ره نگ و ئه ده بیات کوردی دویرمه نی یه!
گشت کورده یل سوران و گوران و که ڵڕ و کرمانج و زازا له وه رایوه ر مه ترسی کوشانن زاراوه ی کرماشانی وه رپرسن. بیلا گورانی چڕه یل ده نگ خوه ش جور »هسه ین سه فامه نش« و »مه سود ئه زیزی« شیر کوردی بخوه نن و نویسه ره یل و روژنامه نوسه یلمان له زاراوه ی کوردی له کرماشان بنویسن.
هه ڵبه ت به ده ز وه تن ئی ده رده یل و ده رددڵه یله، له نویسه ره یل و دوسته یل و ئاشقان فه رهه نگ و زاراوه ی کوردی کرماشانی توایم ک وه شوین ئی پرسیاره بچن ک »ئه رای چه زوان و فه رهه نگ و زاراوه ی که ڵڕی له کرماشان کزمه نی یه و کرماشان له ی زاراوه ی خوه یه دویر گرتی یه؟

منبع:هفته نامه سیروان شماره ۶٢۴تاریخ ٢٣ بهمن ٨٩

http://www.sirwanweekly.com/Default.aspx?TabId=58&nid=15274

/ 6 نظر / 68 بازدید
هادی

با سلام این بار دومیه که به وبلاگتون سر می زنم . زیبا بود . وبلاگ قشنگ و مطالب جالبی داری. استفاده کردم من هم با مطلبی با عنوان "سنگ مفت گنجیشک مفت" به روزم.[گل] منتظر نظر شما هستم و خشحالم از این که با هم ارتباط برقرار کردیم . [گل] www.bahadi.blogfa.com

حمید رضا

سه لام جناب پیری دست خوه ش ارا ای کار فه رهنگیده مایه ی خوه شحالی و افته خاره که عه زیزگ چیو جنابت هیمای دل سوزانه ارا فه رهنگو زوان کلری زا مه مت کیشن دس خوش

فاروق وطنی

با عرض سلام /تعدادی از دانشجویان دانشگاه رازی هستیم که مجور یه نشریه رو گرفته ایم کسانی که مایلند با ما در زمینه ی فرهنگ و ادبیات کوردی جنوبی همکاری کنند از طریق ایمیل با تماس بگیرند

کرماشان کلهور

جناب پیری عزیز ممنون که چنین مطلبی را آماده کرده اید . ........اولین گامی که در احیای هویت شهر کرماشان بایستی انجام گیرد آنستکه ما بایستی یک کوردی کلهور اصیل با لهجه ای زیبا را به کودکان و نوجوانانمان ارائه دهیم . لابد حق با کودکانمان است وقتی فارس لهجه ی زیبای تهرانی را دارد ما نیز بایستی کوردی کلهوری را با یک لهجه ی زیبای و لغات اصیل آن بیان کنیم اگر ما کوردی کلهوری را که دریایی از لغات اصیل را در خود دارد به صورت فیلم و کارتون و تئاتر ارائه کنیم به خدا قسم هم خانواده ها آگاه می شوند که کوردی کلهوری چه ثروت بزرگی است و کودکان ما خود به خود به کوردی کلهوری و صحبت کردن به آن افتخار می کنند . ما بایستی با آشنایی کامل با لغات اصیل کوردی کلهوری و ارائه ی آن با لهجه ای زیبا و استاندارد آنرا به یک زبان رسمی برای رادیو و تلویزیون تبدیل نماییم . امروز افراد بسیار زیادی بر روی این زبان کار می کنند اما حرف آخر را فقط و فقط تلویزیون رادیو و روزنامه خواهد زد .بنابراین کارتون به زبان کوردی کلهوری با لهجه ای زیبا از هر چیزی مهمتر است و سپس تئاتر و فیلم و اخبار کوردی

گندم

سلام همشهری!!!!!!!!!!!!!!!!! به منم سر بزنید و با نظر سبزتون به وبم افتخار بدید.[گل]

miss f.n

سلام! مطالب خوبی درباره شهر و زبان قشنگ شهرمون نوشتید و به پاس این احترام شمارو لینک میکنم و شما هم منو به اسم نفس لینک کنید منتظر حضورتون هستم همشهری!!!!!!!!!!!!!!!![گل]